Слайд 1
19-20 Ғасыр басындағы қазақстандағы оқу орындарының қызметі
Презентация
Презентация на тему «19-20 Ғасыр басындағы қазақстандағы оқу орындарының қызметі»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Оқу-ағарту жағдайы
Он тоғызыншы ғасырдың соңы мен жиырмасыншы ғасырдың басында Қазақстанда білім беру ісі діни және зайырлы екі бағытта қатар дамыды, ауылдық жерлерде негізінен мешіт жанындағы бастауыш мектептер басым болды. Қалаларда уездік және приходтық училищелер, қалалық училищелер мен гимназиялар жұмыс істеп, оларда оқу орыс тілінде жүргізілді. Қазақ балалары үшін орыс-қазақ мектептері ашылып, олар арқылы жергілікті әкімшілікке қажет аудармашы, писарь сияқты төменгі буын қызметкерлері даярланды. Осы кезеңде мектеп саны артқанымен, қазақ балаларының небәрі шамамен он пайызы ғана бастауыш білім ала алды.
Слайд 3
Діни оқу орындары
Он тоғызыншы ғасырдың аяғында Қазақстан аумағында ондаған медресе мен жүздеген бастауыш мектеп-медресе жұмыс істеді, көбіне олар мешіттердің жанында орналасып, дәстүрлі исламдық білім берді. Мұнда араб әліпбиі, құран оқу, діни құқық, кейде шығыс әдебиеті мен әдеби тіл негіздері оқытылды. Қазақ жастары Бұқара, Самарқан, Қазан, Уфа сияқты қалалардағы ірі медреселерге барып, терең діни және діни-философиялық білім алды. Осы медреселерден шыққан оқығандар ел ішінде молда, қази, ұстаз болып, бір жағынан сауат ашуға көмектессе, екінші жағынан патша өкіметінің отаршылдық саясатына рухани қарсы көзқарастардың таралуына ықпал етті.
Слайд 4
Орыс-қазақ мектептері
Патша үкіметі он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысынан бастап Қазақстанда орыс-қазақ аралас мектептерін ашып, жиырмасыншы ғасыр басына қарай олардың желісін кеңейтті. Бұл оқу орындарында қазақ балаларымен бірге орыс және басқа да ұлт өкілдерінің балалары оқып, оқу екі тілде жүргізілгенімен, басты мақсат орыс тілін меңгерту болды. Сабақтарда есеп, жаратылыстану негіздері, география, орыс және ішінара қазақ әдебиеті оқытылып, түлектер төменгі шенеуніктік қызметтерге даярланды. Осындай мектептерде оқыған қазақ жастары кейін жергілікті әкімшілік, пошта, темір жол, сот мекемелерінде қызмет атқарып, қоғамда жаңа әлеуметтік топ – зиялылар шоғырының қалыптасуына негіз болды.
Слайд 5
Жәдиттік жаңа мектептер
Жиырмасыншы ғасыр басында татар, башқұрт және қазақ ағартушылары ықпалымен жәдиттік деп аталған жаңа әдісті мұсылман мектептері пайда болды. Бұл оқу орындарында діни пәндермен қатар математика, жаратылыстану, тарих, география сияқты зайырлы пәндер жүйелі түрде енгізілді. Әріп тану ескі буын-буынмен емес, дыбыстық әдіспен оқытылып, оқу мерзімі қысқарып, балалардың сауат ашу қарқыны артты. Жәдиттік мектептер қазақ, татар, өзбек, ұйғыр балаларына заманға сай білім беріп, кейінгі ұлттық баспасөз, баспа ісі мен қоғамдық қозғалыстарға белсенді араласқан зиялыларды тәрбиеледі.
Слайд 6
Қазақ ағартушыларының рөлі
Ыбырай Алтынсарин он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысында Торғай, Қостанай, Елек уездерінде алғашқы зайырлы қазақ мектептерін ашып, жиырмасыншы ғасыр басындағы оқу-ағарту ісіне берік негіз қалады. Ол қазақ қыздарына арналған интернат-мектеп ұйымдастырып, 1880 жылдары-ақ қыз балалар білімінің қажеттілігін нақты ісімен дәлелдеді. Абай Құнанбайұлы, Шоқан Уәлиханов сияқты қайраткерлер орыс және шығыс білімін тоғыстырып, ұлттың оқу-ағарту туралы жаңа көзқарасын қалыптастырды. Олардың еңбектері мен идеялары жиырмасыншы ғасыр басындағы Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатұлы, Мағжан Жұмабаев бастаған жаңа буын педагогтары мен әдіскерлердің қызметіне тікелей ықпал етті.
Слайд 7
Қыздар білімінің дамуы
Он тоғызыншы ғасырдың соңында қазақ даласында қыздарға арналған арнайы оқу орындары өте аз болса да, бұл бағытта алғашқы маңызды қадамдар жасалды. Ырғызда ашылған қазақ қыздарына арналған интернат-мектеп, кейбір қалалардағы әйелдер училищелері мен гимназиялары қазақ қыздарына да есік аша бастады. Жиырмасыншы ғасыр басында Омбы, Орынбор, Қазан сияқты қалалардағы әйелдер курстары мен мұғалімдер семинарияларында оқыған қазақ қыздары елге оралып, мұғалім, дәрігер, акушер болып қызмет етті. Бұл үрдіс қазақ қоғамындағы әйел мәртебесінің өзгеруіне, отбасы мен тәрбиедегі көзқарастардың жаңаруына жол ашты.
Слайд 8
Оқу орындарының қызметі
Қазақстандағы медреселер, орыс-қазақ мектептері, қалалық училищелер мен гимназиялар жиырмасыншы ғасыр басында түрлі әлеуметтік міндет атқарды: бір жағынан, халықтың сауаттылығын біртіндеп арттырса, екінші жағынан, империялық әкімшілікке кадрлар даярлады. Кәсіптік мектептерде қолөнер, ауыл шаруашылығы, темір жол ісі сияқты мамандықтар оқытылып, олар индустрияландыру алдындағы шаруашылық өзгерістерге ішінара дайындық жасады. Діни оқу орындары ауылдық жерлерде рухани жетекшілік атқарып, неке, мұрагерлік, тұрмыс дауларына байланысты шариғат нормаларын түсіндіріп отырды. Барлық осы оқу орындары біріге отырып, қазақ қоғамының дәстүрлі көшпелі жүйеден біртіндеп отырықшы және кәсіптік еңбекке негізделген өмір салтына өтуіне ықпал етті.
Слайд 9
Ұлттық сана мен зиялылар
Жиырмасыншы ғасырдың басындағы оқу орындары қазақтың ұлттық санасын оятуда шешуші рөлге ие болды, өйткені дәл осы мектептер мен медреселер қабырғасынан алғашқы саяси және мәдени қайраткерлер өсіп шықты. Орыс-қазақ мектептерінде, мұғалімдер семинарияларында және жәдиттік медреселерде білім алған жастар кейін алаш қозғалысына қатысып, ұлттық автономия, ана тілі, жер мәселесі жөнінде бағдарламалық еңбектер жазды. Қазақ тілінде оқулықтар, әліппелер, грамматика кітаптары шығарылып, олар ауыл мектептері мен медреселердің күнделікті оқу құралына айналды. Осылайша білім беру жүйесі отарлық саясаттың құралы болумен қатар, ұлтты біріктіретін, саяси ойды жетілдіретін қуатты ортаға айналды.
Слайд 10
Қортынды
Он тоғызыншы ғасырдың соңы мен жиырмасыншы ғасырдың басындағы Қазақстандағы оқу орындарының қызметі бір мезгілде әрі қайшылықты, әрі нәтижелі сипатқа ие болды. Діни мектептер мен медреселер, орыс-қазақ және жәдиттік жаңа мектептер, қалалық училищелер мен гимназиялар қоғамда жаңа білімді, көптілді, ойы ояу буынның қалыптасуына жағдай жасады. Бұл оқу орындары арқылы қазақ халқы біртіндеп жаппай сауаттылыққа, ұлттық баспасөзге, саяси күреске және кәсіби мамандықтарға қадам басты. Нәтижесінде, жиырмасыншы ғасырдың алғашқы онжылдықтарында қазақ зиялыларының қуатты тобы қалыптасып, олар кейін тәуелсіздік идеялары мен ұлттық мәдениеттің өркендеуіне негіз қалап берді.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентациюДругие готовые презентации
Санкт-Петербург достопримечательности исторические личности история создания и развитияЭтикетВоспитание младших школьников средствами декоративно прикладного искусстваДиагностика отравлений и асфиксий, оказание помощиМалые фольклорные формы как средство приобщения к родной культуре и развития речи детейОсобенности культуры одного из народов России