Презентация на тему «Ақуыздардың құрамы, қызметі бойынша жіктелуі, биологиялық объектілердегі ақуызды анықтау»

Слайд 1

Ақуыздардың құрамы, қызметі бойынша жіктелуі, биологиялық объектілердегі ақуызды анықтау

Слайд 2

Ақуыздардың жалпы құрамы

Ақуыздар құрамында көміртек, сутек, оттек, азот және күкірт болады, кейде фосфор да кездеседі. Олардың орташа элементтік құрамы шамамен көміртек 50–55%, оттек 21,5–23,5%, сутек 6,5–7,3%, азот 15–18% және күкірт 0,2–2,5% аралығында болады. Ақуыздар тірі организмдердің негізгі биомолекулаларының бірі болып саналады.

Слайд 3

Аминқышқылдық құрылым

Ақуыз молекуласы аминқышқылдары қалдықтарынан тұратын полимер болып табылады. Табиғи ақуыздардың құрамында көбіне 20 түрлі аминқышқылы кездеседі, олар бір-бірімен пептидтік байланыс арқылы жалғасады. Дәл осы тізбектің құрамы ақуыздың қасиеті мен қызметін анықтайды.

Слайд 4

Құрылысына қарай

Ақуыздар пішініне қарай глобулярлы және фибриллярлы болып жіктеледі. Глобулярлы ақуыздар шар тәрізді болып, көбіне ферменттік және тасымалдаушы қызмет атқарады, ал фибриллярлы ақуыздар талшықты құрылым түзеді. Мысалы, коллаген мен кератин адамның терісі, шашы мен тырнағында кездеседі.

Слайд 5

Химиялық құрамы бойынша

Қарапайым ақуыздар тек аминқышқылдарынан тұрады, ал күрделі ақуыздардың құрамында ақуыздық емес бөлік те болады. Мұндай бөлікке көмірсу, липид, металл немесе нуклеин қышқылының фрагменті қосылуы мүмкін. Сол себепті күрделі ақуыздар биологиялық жүйеде өте алуан түрлі қызмет атқарады.

Слайд 6

Қызметі бойынша

Ақуыздар құрылымдық, каталитикалық, тасымалдаушы, қорғаныш, реттеуші және қозғалтқыш қызметтерді атқарады. Мысалы, ферменттер химиялық реакцияларды тездетеді, гемоглобин оттекті тасымалдайды, ал антиденелер ағзаны қорғайды. Миозин мен актин бұлшықет жиырылуына қатысады.

Слайд 7

Жасушадағы орны

Ақуыздар жасушаның ядросында, цитоплазмасында, рибосомаларында және мембраналарында кездеседі. Жасушаның құрғақ массасының үлкен бөлігі ақуыздардан тұрады, сондықтан олар тірі құрылымдардың негізгі негізін құрайды. Әсіресе ферменттер мен мембраналық ақуыздар зат алмасуды тікелей реттейді.

Слайд 8

Биологиялық объектілерде

Өсімдік, жануар және адам ағзаларында ақуыздың мөлшері әртүрлі болады. Жануар ұлпаларында ол көбіне 40–50% болса, өсімдіктерде 20–35% шамасында кездеседі. Бұл айырмашылық ағзалардың құрылысы мен тіршілік қызметіне байланысты.

Слайд 9

Ақуызды анықтау

Биологиялық объектілердегі ақуызды сапалық реакциялар арқылы анықтауға болады. Ең белгілі әдістердің бірі — биурет реакциясы, онда сілтілі ортада мыс(II) тұздары ақуызбен күлгін түске боялады. Сондай-ақ ксантопротеин реакциясы арқылы ароматты аминқышқылдарының барын анықтауға болады.

Слайд 10

Қорытынды

Ақуыздар — құрамында азот болатын, аминқышқылдарынан түзілген күрделі биополимерлер. Олар құрылымдық, ферменттік, тасымалдаушы және қорғаныш қызмет атқарып, тірі ағзалардың барлық тіршілік үдерістеріне қатысады. Биологиялық объектілерде ақуызды сапалық реакциялар арқылы анықтау олардың құрамын зерттеуде маңызды орын алады. Ақуыздардың құрамы мен қызметін білу биология мен медицина