Слайд 1
Қабылдау: Түсінік, физиологиялық негіздері және түрлері
Презентация
Презентация на тему «Қабылдау: Түсінік, физиологиялық негіздері және түрлері»
15 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Қабылдаудың мәні
Қабылдау дегеніміз — заттар мен құбылыстардың сезім мүшелеріне тікелей әсер етуі нәтижесінде олардың тұтас бейнеде санамызда көрінуі. Ол түйсіктен айырмашылығы бар, өйткені түйсік жеке қасиеттерді ғана бейнелесе, қабылдау сол қасиеттерді бір бүтін нысанға біріктіреді. Мысалы, алма туралы түс, пішін, иіс және дәм біріккенде біз оны жеке белгілер жиынтығы емес, нақты зат ретінде танимыз.
Слайд 3
Түйсікпен байланысы
Қабылдау түйсікке сүйеніп қалыптасады, сондықтан сезім мүшелерінен келген ақпарат оның бастапқы материалы болады. Егер түйсік заттың жеке сапаларын жеткізсе, қабылдау сол сапаларды біріктіріп, мағыналы бейне жасайды. Осы себепті түйсіксіз қабылдау болмайды, ал қабылдау түйсікті толықтырып, танымды тереңдетеді.
Слайд 4
Қабылдаудың тұтастығы
Қабылдаудың ең маңызды қасиеттерінің бірі — тұтастық, яғни заттың бөліктерін жеке-жеке емес, толық бейне ретінде тану. Адам кейде заттың бір бөлігі анық көрінбесе де, оны бұрынғы тәжірибесіне сүйеніп түгел елестетеді. Бұл қасиет арқылы біз бөлшектенген ақпараттан біртұтас әлемді қабылдаймыз.
Слайд 5
Заттылық қасиеті
Қабылдаудың заттылығы дегеніміз — адамның сезімдік әсерлерді жай белгі ретінде емес, нақты затқа қатысты деп түсінуі. Мәселен, дыбыстарды естігенде біз оларды жай тербеліс емес, қоңырау, дауыс немесе музыка ретінде ажыратамыз. Осы қасиет қабылдауды абстрактылы сезімдерден нақты шындыққа жақындатады.
Слайд 6
Мағыналылық негізі
Қабылдау әрқашан белгілі бір мағынамен байланысты болады, өйткені адам көргенін өз білімінің, тәжірибесінің және ойының көмегімен түсіндіреді. Бірдей сурет немесе мәтін әр адамда әртүрлі әсер қалдыруы мүмкін, себебі олардың өмірлік тәжірибесі әрқилы. Сондықтан қабылдау тек сезіну емес, сонымен бірге түсіну процесі болып табылады.
Слайд 7
Қабылдаудың тұрақтылығы
Қабылдаудың тұрақтылығы — заттың түсі, көлемі, формасы сияқты қасиеттері сыртқы жағдай өзгерсе де шамамен бірдей сақталып қабылдануы. Мысалы, алыстағы адам бізге кішкентай көрінгенімен, біз оның шын мәнінде үлкен екенін білеміз. Бұл қасиет адамның қоршаған ортаны тұрақты әрі сенімді танып-білуіне мүмкіндік береді.
Слайд 8
Таңдамалылық ерекшелігі
Қабылдау әрқашан белгілі бір объектіге бағытталып, қалған ақпараттың ішінен маңыздысын іріктейді. Адам көз алдына шыққан көптеген тітіркендіргіштің ішінен өзіне қажет нәрсені бөліп алады, мысалы, шу ішінде таныс дауысты ажыратады. Таңдамалылық назармен тығыз байланысты және қабылдаудың белсенді сипатын көрсетеді.
Слайд 9
Апперцепция әсері
Апперцепция — қабылдаудың адамның бұрынғы тәжірибесіне, біліміне, қызығушылығына тәуелді болуы. Бір оқиғаны мұғалім, дәрігер немесе бала әртүрлі түсінуі осының дәлелі. Демек, қабылдау тек сыртқы әсерге ғана емес, адамның ішкі дүниесіне де тәуелді.
Слайд 10
Қабылдау физиологиясы
Қабылдаудың физиологиялық негізі — ми қыртысының күрделі талдау және біріктіру қызметі. Сезім мүшелерінен келген сигналдар үлкен ми сыңарларында өңделіп, салыстырылып, біртұтас бейнеге айналады. Осы процесте шартты рефлекстер мен бұрын қалыптасқан байланыстар маңызды рөл атқарады.
Слайд 11
Ми қызметі
Қабылдау кезінде ми тек ақпаратты қабылдап қоймай, оны реттеп, мағынасына қарай ұйымдастырады. Әртүрлі анализаторлардан келген қозу бір жүйеге біріктіріліп, заттың толық бейнесі жасалады. Сондықтан қабылдау — белсенді психикалық әрекет, ол күрделі нейрофизиологиялық өңдеуге негізделеді.
Слайд 12
Қабылдау түрлері
Қабылдау түрлері көбіне сезім мүшесіне және ерік қатынасына қарай жіктеледі. Сезім мүшесіне байланысты көру, есту, сипап сезу, иіс сезу және дәм сезу қабылдауы болады. Ал ерік қатынасына қарай ырықсыз және ырықты қабылдау деп бөлінеді.
Слайд 13
Ырықсыз қабылдау
Ырықсыз қабылдау адамның арнайы мақсатынсыз, ерік күшін жұмсамай жүзеге асады. Кенет шыққан қатты дыбыс, жарқ еткен жарық немесе көзге бірден түскен қозғалыс осы түрге жатады. Мұнда назарды сыртқы тітіркендіргіштің өзі тартады.
Слайд 14
Ырықты қабылдау
Ырықты қабылдау саналы мақсатқа бағынады және адамның ерікті күшін қажет етеді. Мысалы, оқушы есептің шартын мұқият оқығанда немесе дәрігер рентген суретін талдағанда осы түр байқалады. Бұл қабылдау белгілі міндетті шешуге бағытталуымен ерекшеленеді.
Слайд 15
Қорытынды
Қабылдау — адамның қоршаған дүниені тұтас, мағыналы және тұрақты түрде тануына мүмкіндік беретін күрделі психикалық процесс. Оның негізінде түйсік, ми қыртысының қызметі, тәжірибе және назардың таңдамалылығы жатады. Қабылдаудың түрлері мен қасиеттерін білу адам мінез-құлқын, оқу әрекетін және дүниені тану ерекшеліктерін жақсырақ түсінуге көмектеседі.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию