Презентация на тему «Қалыптастыру, тәрбиелеу және дамыту жеке тұлғаның жас ерекшеліктері»

Слайд 1

Қалыптастыру, тәрбиелеу және дамыту жеке тұлғаның жас ерекшеліктері

Слайд 2

Жеке тұлға ұғымы

Жеке тұлға дегеніміз — қоғамда өмір сүретін, саналы іс-әрекетке қабілетті, өзіне тән құндылықтары мен мінезі бар адам. Адам, индивид, даралық және тұлға ұғымдары өзара байланысты, бірақ бірдей емес: индивид — биологиялық болмыс, даралық — қайталанбас ерекшелік, тұлға — әлеуметтік қасиеттердің жүйесі. Осы айырмашылықтарды білу оқушының дамуын дұрыс түсіндіруге мүмкіндік береді.

Слайд 3

Даму бағыттары

Адамның тұлға болып қалыптасуын түсіндіретін биологиялық, әлеуметтік және биоәлеуметтік бағыттар бар. Биологиялық бағыт тұқым қуалаушылық пен жүйке жүйесінің ерекшеліктеріне сүйенсе, әлеуметтік бағыт орта мен тәрбиенің шешуші рөлін көрсетеді. Биоәлеуметтік көзқарас осы екі негіздің бірлігін мойындап, тұлға дамуы олардың өзара ықпалы арқылы жүретінін дәлелдейді.

Слайд 4

Қалыптастыру факторлары

Тұлғаның дамуына ішкі және сыртқы факторлар қатар әсер етеді: ішкілеріне қабілет, темперамент, қажеттілік, уәж жатады, ал сыртқыларына отбасы, мектеп, құрдастар ортасы және қоғамдық талаптар кіреді. Зерттеулерде тұқым қуалаушылық, орта, тәрбие және іс-әрекет жеке тұлға қалыптасуының негізгі объективті шарттары ретінде қарастырылады. Мысалы, қолайлы тәрбие баланың табиғи мүмкіндігін ашса, қолайсыз орта оны тежей алады.

Слайд 5

Гендерлік Әлеуметтену

Ұл және қыз балаларды әлеуметтендіруде айырмашылық ерте жастан байқалады: қоғам көбіне ұлдан дербестік пен батылдықты, қыздан ұқыптылық пен эмоциялық байсалдылықты күтеді. Бұл үміттер отбасыда, мектепте және құрдастар арасында әртүрлі мінез үлгілерін қалыптастырады. Алайда қазіргі педагогика гендерлік шектеуді күшейтпей, әр баланың жеке қабілеті мен даралығын дамытуға сүйенеді.

Слайд 6

Жас кезеңдері

Оқушылардың жас ерекшелік дамуы кезең-кезеңмен жүреді: бастауыш мектеп жасы, жасөспірімдік кезең және жоғары сынып жасы. Әр кезеңде танымдық қызығушылық, қарым-қатынас сипаты, мінез тұрақтылығы және өз-өзін бағалау деңгейі өзгереді. Сондықтан оқу мазмұны мен талаптары баланың жасына сай, біртіндеп күрделеніп отыруы керек.

Слайд 7

Бастауыш Мектеп

Бастауыш сынып оқушыларына көрнекілік, нақты әрекет және қысқа, түсінікті тапсырмалар тиімді болады. Бұл жаста еліктеу басым болғандықтан, мұғалімнің сөзі мен үлгісі өте күшті әсер етеді. 6–10 жаста баланың зейіні тұрақсыздау болғандықтан, сабақта қозғалыс, ойын және мадақтау тәсілдері жиі қолданылғаны дұрыс.

Слайд 8

Жасөспірімдік Шақ

Жасөспірімдік шақта өзіндік сана күшейіп, құрдастар пікірі мен топтық қатынас ерекше мәнге ие болады. Бұл кезеңде 11–15 жас аралығында эмоционалдық құбылмалылық, тәуелсіздікке ұмтылу және ересектермен кейде қайшылыққа түсу байқалады. Тәрбиеде сенім, талап, пікірлесу және жауапкершілік жүктеу нәтижелі болады.

Слайд 9

Жоғары Сынып

Жоғары сынып оқушыларының танымы абстрактілі ойлауға, болашақты жоспарлауға және кәсіби бағдар таңдауға көбірек бағытталады. 15–17 жаста жеке ұстаным, өмірлік мақсат және құндылықтық бағдар айқындала бастайды. Оқытуда зерттеу, пікірталас, жобалау және өзіндік жұмыс түрлерін көбейту тиімді.

Слайд 10

Кезеңдеуі

И. П. Подласый бойынша оқушы дамуының психологиялық-педагогикалық кезеңдері баланың жасына, оқу әрекетіне және әлеуметтік тәжірибесіне сүйеніп қарастырылады. Бұл кезеңдеу бастауыш, орта және жоғары мектеп жасын бөле отырып, әрқайсысының жетекші іс-әрекетін, психикалық жаңалықтарын және тәрбиелік мүмкіндігін ескереді. Мұндай тәсіл мұғалімге бірдей талапты барлық оқушыға қолданбай, жас ерекшелігіне сай жұмыс істеуге көмектеседі.

Слайд 11

Қорытынды

Жеке тұлға адамның табиғи мүмкіндіктері мен әлеуметтік тәжірибесінің бірлігінде қалыптасады. Оның дамуына тәрбие, орта, іс-әрекет және жас ерекшеліктері шешуші ықпал етеді. Сондықтан оқыту мен тәрбиелеу әр кезеңнің психологиялық және педагогикалық заңдылықтарын ескергенде ғана нәтижелі болады.