Презентация на тему «Атом құрылысы және периодтық жүйе»

Слайд 1

Атом құрылысы және периодтық жүйе

Орындаған: Меңдібайқызы С

Тобы:ЭКО-142

Тексерген:Кажимова А.Ж.

Слайд 2

Атом құрылысы

Атом химиялық элементтің ең кіші бөлшегі болып саналады және оның қасиеттерін сақтайды. Оның құрамына протон, нейтрон және электрон кіреді, ал бейтарап атомда протон саны электрон санына тең болады. Мысалы, сутек атомында 1 протон және 1 электрон бар, сондықтан оның заряды нөлге тең.

Слайд 3

Ядро құрамы

Атомның орталығында ядро орналасады, ол протондар мен нейтрондардан тұрады. Протонның заряды оң, нейтронның заряды жоқ, бірақ екеуі атом массасының негізгі бөлігін құрайды. Мысалы, көміртектің реттік нөмірі 6 болғандықтан, оның ядросында 6 протон бар.

Слайд 4

Электрон қабаты

Электрондар ядроны белгілі бір энергетикалық деңгейлер бойынша қоршап орналасады. Деңгейлер саны период нөмірімен байланысты, сондықтан атом құрылысы периодтық жүйедегі орнымен тікелей ұштасады. Сыртқы қабаттағы электрондар валенттік электрондар деп аталады және химиялық байланыстардың түзілуіне қатысады.

Слайд 5

Негізгі шамалар

Атомды сипаттайтын басты шамаларға реттік нөмір және массалық сан жатады. Реттік нөмір ядродғы протондар санын білдірсе, массалық сан протондар мен нейтрондардың қосындысына тең болады. Нейтрон санын \(n = A - Z\) формуласы арқылы анықтауға болады, мысалы натрий үшін \(23 - 11 = 12\).

Слайд 6

Изотоп ұғымы

Изотоптар — бір химиялық элементтің протон саны бірдей, бірақ нейтрон саны әртүрлі атомдары. Көміртек-12 мен көміртек-14 осыған нақты мысал болады, өйткені олардың химиялық қасиеттері ұқсас, бірақ массалары әртүрлі. Изотоптар ғылымда, медицинада және өнеркәсіпте кең қолданылады.

Слайд 7

Менделеев еңбегі

1869 жылы Дмитрий Иванович Менделеев химиялық элементтердің периодтық заңын ұсынды. Ол сол кезде белгілі элементтерді қасиеттері мен атомдық массаларына қарай жүйелеп, әлі ашылмаған элементтерге де орын қалдырды. Кейін бұл болжамдар расталып, периодтық жүйенің ғылыми құндылығы дәлелденді.

Слайд 8

Қазіргі заң

Қазіргі периодтық заң бойынша элементтердің қасиеттері олардың атом ядросының зарядына, яғни реттік нөміріне тәуелді. Реттік нөмір артқан сайын электрондық құрылыс өзгереді, ал қасиеттер белгілі бір заңдылықпен қайталанып отырады. Осы себепті периодтық жүйе элементтердің мінез-құлқын түсіндіруге және болжауға мүмкіндік береді.

Слайд 9

Жүйе құрылысы

Периодтық жүйеде 7 период және 18 топ бар. Период — көлденең қатар, ал топ — тік баған. Бір топтағы элементтердің сыртқы электрондық құрылысы ұқсас болғандықтан, олардың химиялық қасиеттері де жақын келеді.

Слайд 10

Бірінші топ

Бірінші топқа литий, натрий және калий сияқты сілтілік металдар кіреді. Бұл элементтердің барлығы электрон беруге бейім, сондықтан олар өте белсенді металдар қатарына жатады. Мысалы, натрийдің реттік нөмірі 11, ол 3-периодта және 1-топта орналасқан.

Слайд 11

Он сегізінші топ

Он сегізінші топта инертті газдар орналасады, олардың қатарына гелий, неон және аргон жатады. Бұл элементтердің сыртқы қабаты толған, сондықтан олар химиялық реакцияларға өте сирек түседі. Осы ерекшелік олардың тұрақты болуына себеп болады.

Слайд 12

Период өзгерісі

Период бойынша солдан оңға қарай элементтердің қасиеттері біртіндеп өзгереді. Атом радиусы кішірейіп, металдық қасиет әлсірейді, ал бейметалдық қасиет күшейеді. Мысалы, 3-периодта натрийден хлорға қарай бұл өзгеріс айқын байқалады.

Слайд 13

Топ өзгерісі

Топ бойынша жоғарыдан төмен қарай атом қабаттарының саны көбейеді, сондықтан атом радиусы артады. Соның нәтижесінде сыртқы электрондардың ядромен байланысы әлсіреп, металдық қасиет күшейеді. Мысалы, литий, натрий және калийдің барлығы металдар, бірақ төмен қарай олардың белсенділігі өзгереді.

Слайд 14

Металдар мен бейметалдар

Металдар периодтық жүйенің сол жағында және орталық бөлігінде орналасады, ал бейметалдар оң жақта шоғырланады. Металдар электр тогын және жылуды жақсы өткізеді, жылтыр келеді әрі электрон беруге бейім болады. Бейметалдар керісінше электрон қабылдауға немесе ортақ пайдалануға ұмтылады.

Слайд 15

Қорытынды

Атом құрылысы химиялық элементтердің қасиеттерін түсіндіретін негізгі негіздердің бірі болып табылады. Протон, нейтрон және электрон саны элементтің орнын, массасын және химиялық мінезін анықтайды. Менделеевтің периодтық заңы мен периодтық жүйе осы заңдылықтарды бір жүйеге келтіріп, химияны түсінуді жеңілдетеді. Сондықтан атом құрылысы мен периодтық жүйені меңгеру химиядағы барлық кейінгі тақырыптардың берік іргетасы болып саналады.