Презентация на тему «Қазақстанда экономикалық нарықтың дамуы»

Слайд 1

Қазақстанда экономикалық нарықтың дамуы

Презентация

Слайд 2

Нарыққа өту

Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін жоспарлы социалистік жүйеден нарықтық экономикаға көшуге кірісті. 1992 жылы мемлекеттік меншікті жекешелендіру басталып, жеке меншік пен кәсіпкерліктің қалыптасуына жол ашылды. Осы кезеңде баға, бәсеке және сұранысқа негізделген жаңа шаруашылық қатынастары біртіндеп орныға бастады.

Слайд 3

Жекешелендіру кезеңі

1990 жылдардың басында Қазақстанда мемлекеттік кәсіпорындарды қайта құру мен жекешелендіру экономикалық реформалардың өзегіне айналды. Бұл үдеріс өндіріс құрылымын өзгертіп, жеке сектордың үлесін арттыруға бағытталды. Нарыққа бейімделу үшін меншік құқығын нығайту және кәсіпорындардың еркін әрекет етуі маңызды болды.

Слайд 4

Нарық инфрақұрылымы

Нарықтық экономиканың орнығуы үшін банктер, биржалар, сақтандыру жүйесі және сауда желілері сияқты инфрақұрылым қажет болды. Қазақстанда осы бағыттағы институттар 1990 жылдардың ортасынан бастап қалыптаса бастады. Бұл кәсіпорындар арасындағы ақшалай есеп айырысуды жеңілдетіп, ішкі нарықтың жұмысын тұрақтандырды.

Слайд 5

Мемлекеттік саясат

Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы нарықтық қатынастар негізінде экономикалық өсуді басты мақсаттардың біріне айналдырды. Мемлекеттік бағдарламаларда ұлттық қауіпсіздік, ішкі тұрақтылық, көлік пен байланысты дамыту, сондай-ақ халықтың әл-ауқатын көтеру қатар қойылды. Мұндай тәсіл экономикалық реформаларды тек пайда үшін емес, кең ауқымды жаңғырту құралы ретінде қарастыруға мүмкіндік берді.

Слайд 6

Мұнай факторы

Қазақстан экономикасының өсуінде мұнай мен шикізат экспорты ұзақ уақыт маңызды рөл атқарды. 2000-шы және 2010-шы жылдардың басында мұнай экспортының өсуі бюджет кірістерін көбейтті және жалпы ішкі өнімнің артуына серпін берді. Соған қарамастан, қазіргі деректерде шикізаттық сектордың үлесі әлі де жоғары екені көрсетіледі.

Слайд 7

Экспорт пен сауда

Соңғы жылдары Қазақстан сыртқы сауданы кеңейтуге және экспортты ұлғайтуға ұмтылып келеді. 2024 жылғы ресми материалда экспорт көлемі 80,8 миллиард АҚШ долларына дейін жететіні айтылған. Бұл елдің аймақтық сауда орталығы ретіндегі орнын күшейтіп, сыртқы нарыққа тәуелділікті де айқындайды.

Слайд 8

Өсу көрсеткіштері

Ресми болжамдар Қазақстан экономикасының нақты өсуі 2024 жылы 4,2 пайызға жетуі мүмкін екенін, ал 2022 жылғы қаңтар-маусымда жалпы ішкі өнімнің өсімі 3,4 пайыз болғанын көрсетеді. 2026 жылға қатысты деректе инфляция 12,2 пайыз, кедейлік 4,5 пайыз деңгейінде берілген. Бұл көрсеткіштер нарықтық дамудың оң нәтижелерімен қатар шешілмеген мәселелердің де бар екенін аңғартады.

Слайд 9

Әралуандандыру бағыты

Экономиканы шикізатқа тәуелділіктен шығару Қазақстан үшін негізгі міндеттердің бірі болып отыр. Ресми құжаттарда энергияны қажетсіну соңғы алты жылда шамамен 13,5 пайызға төмендегені және ғылыми-зерттеу шығындары жалпы ішкі өнімнің 0,15 пайызы ғана екені көрсетілген. 2025 жылға дейін шикізаттық емес экспортты 41 миллиард АҚШ долларына дейін жеткізу мақсаты да осы бағытпен байланысты.

Слайд 10

Қазіргі ахуал

Бүгінде Қазақстанда нарықтық экономика қалыптасқанымен, оның сапалық дамуы әлі де жалғасып келеді. Ел экономикасы 2025–2040 жылдарға арналған құжаттарда ішкі сұранысты толық қамтамасыз ету, өндірісті дамыту және технологиялық жаңару арқылы бекітіледі. 2026 жылғы болжамдар бойынша өсім 4,8 пайызға дейін жетуі мүмкін, бұл реформалардың әлі де жалғасып жатқанын көрсетеді.

Слайд 11

ҚОРЫТЫНДЫ

Қазақстанда экономикалық нарықтың дамуы тәуелсіздікпен бірге басталып, жекешелендіру, нарық инфрақұрылымын құру және сыртқы сауданы кеңейту арқылы қалыптасты. Бұл үдеріс елді жоспарлы жүйеден бәсекеге негізделген экономикаға алып келді. Алайда шикізатқа тәуелділік, инфляция және ғылыми жаңарудың баяулығы әлі де өзекті мәселе болып отыр. Болашақтағы басты бағыт — экономиканы әртараптандыру, технологиялық жаңару және тұрақты өсімді күшейту.