Слайд 1
ДНҚ-ны зерттеу тарихы және Чаргафф ережесі
Презентация
Презентация на тему «ДНҚ-ны зерттеу тарихы және Чаргафф ережесі»
8 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
ДНҚ зерттелу тарихы
Дезоксирибонуклеин қышқылы алғаш рет 1869 жылы швейцариялық ғалым Иоганн Фридрих Мишер іріңді лейкоциттерден бөліп алып, оны «нуклеин» деп атады. Кейінірек 1920-жылдары Фебус Левен ДНҚ құрамында төрт түрлі нуклеотид болатынын анықтап, қате болған тетрануклеотидтік үлгі ұсынды. 1944 жылы Освальд Эвери мен әріптестері пневмококк бактерияларымен жасаған тәжірибелер арқылы тұқым қуалайтын материал нәруыз емес, дәл осы ДНҚ екенін дәлелдеді. Ал 1952 жылы Херши мен Чейз бактериофагтармен жүргізген атақты тәжірибесімен ДНҚ-ның генетикалық ақпарат тасымалдаушысы екеніне соңғы нүкте қойды.
Слайд 3
Қос шиыршық моделі
1953 жылы Джеймс Уотсон мен Френсис Крик Розалинд Франклин түсірген рентгендифракциялық суреттерге сүйеніп, ДНҚ молекуласының қос шиыршықты кеңістіктік моделін ұсынды. Бұл модельде екі полинуклеотидтік тізбек бір-біріне қарама-қарсы бағытта орналасып, сутектік байланыстар арқылы азотты негіздер жұптасады. Ғалымдар аденин тек тиминмен, ал гуанин тек цитозинмен жұп құратынын, диаметрі шамамен 2 нанометр болатын біркелкі шиыршық түзетінін көрсетті. 1953 жылғы осы жұмыс молекулалық биологияның дербес ғылым ретінде қалыптасуына және тұқым қуалаудың материалдық негізін терең түсінуге мүмкіндік берді.
Слайд 4
Чаргафф тәжірибелері
Австриялық-халықаралық биохимик Эрвин Чаргафф 1940–1950 жылдары әртүрлі түрлердің ДНҚ-сын химиялық талдау арқылы негіздердің сандық қатынастарын зерттеді. Ол бір түрдің ішіндегі аденин, тимин, гуанин, цитозин мөлшерлері тұрақты болатынын, бірақ әртүрлі түрлер арасында айтарлықтай айырмашылық барын көрсетті. Чаргафф дәуірінде басым болған «тетрануклеотидтік» көзқарасқа қарсы шығып, ДНҚ құрылымы күрделі, түрге тән екеніне дәлел келтірді. Дәл осы сандық деректер кейін Уотсон мен Крик жасаған қос шиыршық моделін құрастыруда шешуші рөл атқарды.
Слайд 5
Чаргафф ережелері
Чаргафф ережесінің бірінші бөлігі бойынша кез келген екі тізбекті ДНҚ-да аденин нуклеотидтерінің мөлшері тимин мөлшеріне шамалас, ал гуанин мөлшері цитозин мөлшеріне шамалас болады. Мысалы, адам ДНҚ-сында аденин шамамен 30 пайыз болса, тимин де соған жуық, ал гуанин мен цитозин әрқайсысы 20 пайыз шамасында кездеседі. Ереженің екінші бөлігі бойынша пуриндер (аденин мен гуаниннің қосындысы) саны әрқашан пиримидиндер (тимин мен цитозиннің қосындысы) санына тең болады. Бұл қатынастар азотты негіздердің комплементарлы жұптасуын дәлелдеп, қос шиыршық құрылымының химиялық негізін түсіндіруге мүмкіндік берді.
Слайд 6
Генетикалық ақпарат дәлелі
ДНҚ-ның тек құрылымы емес, оның тұқым қуалайтын ақпарат тасымалдаушысы ретіндегі рөлі де біртіндеп ашылды. 1944 жылы Освальд Эвери мен оның серіктері бактериялардың трансформация құбылысын зерттей отырып, сырттан енгізілген ДНҚ бактерия қасиеттерін түбегейлі өзгерте алатынын көрсетті. 1952 жылғы Херши мен Чейз тәжірибесінде радиобелгіленген бактериофагтар арқылы фаг ақуызы емес, оның ДНҚ-сы ғана жасушаға кіріп, жаңа фаг бөлшектерінің түзілуін қамтамасыз ететіні дәлелденді. Осы жұмыстардың жиынтығы 1950-жылдардың ортасына қарай «ген – ДНҚ-ның бөлігі» деген ұғымды берік орнықтырды.
Слайд 7
Тарихи суреттер сипаттамасы
Бұл тақырып бойынша презентацияға сәйкес келетін суреттер ретінде бірнеше классикалық тарихи бейнелерді пайдалануға болады. Бірінші суретте 1869 жылы лейкоцит ядроларынан нуклеин бөлген Мишердің лабораториялық жұмысын немесе сол кезеңдегі микроскоп пен пробиркалар бейнесін қолдануға болады. Екінші сурет ретінде рентгендифракциялық әдіспен түсірілген атақты «Икс сурет» деп аталатын ДНҚ-ның рентген құрылымдық фотосуретін және оған қарай отырған Франклин бейнесін көрсету орынды. Үшінші суретте Уотсон мен Криктің металл сымдардан жиналған қос шиыршық моделінің жанында тұрған классикалық фотосуреті, ал бөлек слайдта Чаргаффтың негіздер пайыздық қатынасын көрсететін диаграмма немесе кесте орналастырылса, мазмұнға толық сәйкес болады.
Слайд 8
Заключение
ДНҚ-ны зерттеу тарихы 1869 жылғы Мишер тәжірибелерінен басталып, 1953 жылғы қос шиыршық моделінің жасалуына және Чаргафф ережелерінің тұжырымдалуына дейінгі кезеңді қамтитын қызықты ғылыми жол болып табылады. Эрвин Чаргафф анықтаған адениннің тиминге, гуаниннің цитозинге теңдігі ДНҚ құрылымы мен комплементарлы жұптасу принципін түсіндірудің кілті болды. Эвери, Херши мен Чейз тәжірибелері ДНҚ-ның генетикалық ақпарат тасымалдаушысы екенін нақты дәлелдеп, молекулалық генетиканың дамуына жол ашты. Бүгінгі күні осы тарихи ашылулардың арқасында ДНҚ талдауы медицинада, криминалистикада, ауыл шаруашылығында және адамзаттың эволюциялық тарихын зерттеуде кеңінен қолданылып келеді.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию