Презентация на тему «Экожүйелер туралы түсінік»

Слайд 1

Экожүйелер туралы түсінік

Презентация

Слайд 2

Экожүйе ұғымы

Экожүйе — белгілі бір аумақта тірі ағзалар мен олардың тіршілік ортасының өзара байланысқан бірлігі.

Бұл ұғымды ХХ ғасырдың 30-жылдарында ағылшын ботанигі А. Тенсли енгізген. Экожүйеде энергия мен зат айналымы үздіксіз жүріп, ағзалар бір-біріне тәуелді болады.

Слайд 3

Экожүйе құрамы

Экожүйенің негізгі құрамына тірі ағзалар және абиотикалық орта жатады. Тірі бөлігін өсімдіктер, жануарлар және микроағзалар құрайды, ал өлі бөлігіне су, ауа, топырақ, жарық және температура кіреді.

Слайд 4

Экожүйе қызметі

Экожүйенің басты қызметі — энергияны өткізу және заттарды қайта айналымға түсіру. Өсімдіктер күн энергиясын пайдаланып органикалық зат түзеді, ал жануарлар сол затпен қоректенеді. Ыдыратушылар өлі қалдықтарды қайта өңдеп, минералды заттарды ортаға қайтарады.

Слайд 5

Экожүйе жіктелуі

Экожүйелерді көлемі мен құрылымына қарай бірнеше топқа бөледі. Оларға микроэкожүйе, мезоэкожүйе, макроэкожүйе және ғаламдық экожүйе жатады.

Слайд 6

Микроэкожүйелер

Микроэкожүйелерге бір тамшы су, шіріген ағаш діңі, құс ұясы немесе аквариум жатады. Олар шағын аумақта қалыптасып, қысқа уақыт ішінде өзгеруі мүмкін.

Слайд 7

Мезоэкожүйелер

Мезоэкожүйелердің мысалына орман, көл, батпақ және өзен жатады. Бұл жүйелер микроэкожүйелерге қарағанда ауқымдырақ және құрамында түрлер саны көбірек болады. Олардың ішінде қоректік байланыстар мен зат айналымы күрделірек жүреді.

Слайд 8

Макроэкожүйелер

Макроэкожүйелерге мұхиттар, құрлықтар және табиғи белдемдер кіреді. Мұндай жүйелер үлкен аумақты қамтып, климат пен географиялық жағдайға тәуелді болады.

Слайд 9

Азықтық тізбек

Азықтық тізбек — бір ағзаның екіншісін қорек етуі арқылы энергияның берілу жолы. Тізбек көбіне өсімдіктен басталып, шөпқоректілер, жыртқыштар және ыдыратушылар арқылы жалғасады.

Мысалы, шөп → қоян → түлкі сияқты қарапайым тізбек табиғаттағы қоректік байланысты көрсетеді.

Слайд 10

Трофикалық деңгей

Трофикалық деңгей — қоректік тізбектегі ағзалардың алатын орны. Бірінші деңгейде продуценттер, екінші деңгейде бірінші реттік консументтер, одан кейін екінші реттік консументтер орналасады.

Слайд 11

Продуценттер мен консументтер

Продуценттер — күн сәулесін пайдаланып органикалық зат түзетін жасыл өсімдіктер мен балдырлар.

Консументтер дайын органикалық затпен қоректенетін жануарлар мен басқа ағзалар болып саналады. Бұл екі топсыз экожүйеде энергия алмасуы толық жүрмейді.

Слайд 12

**Биосфера – ғаламдық экожүйе**

**Биосфера** – Жердің тірі ағзалар мекендейтін қабығы. Оған атмосфераның төменгі бөлігі, гидросфера және литосфераның жоғарғы қабаты жатады

Слайд 13

**Биосфераның маңызы**

Биосферада **заттар мен энергияның үздіксіз айналымы** жүреді. Өсімдіктер оттек бөліп, көмірқышқыл газын сіңіреді, ал жануарлар мен адамдар оттекті пайдаланады.

**Қорытынды:** Биосфера – барлық тірі ағзаларды біріктіретін Жердің біртұтас ғаламдық экожүйесі.