Слайд 1
Фридман-Леметр әлем модельдері
Презентация
Презентация на тему «Фридман-Леметр әлем модельдері»
15 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Фридманның моделі
Фридман моделі — жалпы салыстырмалылық теориясының теңдеулеріне бағынатын, Ғаламның стационар емес алғашқы космологиялық сипаттамаларының бірі. Оны 1922 жылы Александр Фридман ұсынды, әрі ол біртекті және изотропты Ғаламды қарастырады. Бұл модельде кеңістік уақыт өте өзгеріп, Ғалам не кеңеюі, не сығылуы мүмкін.
Слайд 3
Леметрдің үлесі
1927 жылы Жорж Леметр Фридман алған нәтижелерді тәуелсіз түрде қайта шығарып, оларды Ғаламның кеңеюі туралы түсінікпен байланыстырды. Леметрдің жұмысы теориялық есептеулерді бақылаулармен ұштастырып, кеңею идеясын нақтылаған маңызды кезең болды. Сондықтан бұл бағыт кейін Фридман-Леметр моделі деп те атала бастады.
Слайд 4
Біртекті Ғалам
Фридман-Леметр әлем модельдерінің негізінде Ғаламның ірі масштабта біртекті және изотропты болуы жатады. Яғни, бақылаушы қай бағытқа қараса да, орташа қасиеттер бірдей көрінеді, ал кеңістік құрылымы жалпы алғанда симметриялы деп алынады. Осындай жорамал модельді математикалық тұрғыдан ықшамдап, бүкіл космологиялық эволюцияны сипаттауға мүмкіндік береді.
Слайд 5
Изотропия және біртектілік
Изотропия дегеніміз — Ғаламның барлық бағытта шамалас қасиет көрсетуі, ал біртектілік — оның әрбір бөлігінде орташа тығыздық пен құрылымның ұқсас болуы. Бұл екі шарт орындалғанда, кеңістіктің геометриясын Фридман-Леметр-Робертсон-Уокер метрикасы арқылы сипаттайды. Қазіргі космологияда дәл осы метрика стандартты негіздердің бірі болып саналады.
Слайд 6
Фридман теңдеулері
Фридман теңдеулері жалпы салыстырмалылық теңдеулерінен шығарылып, Ғаламның кеңеюін немесе сығылуын сипаттайды. Олар алғаш рет 1922 жылы алынған және тығыздық, қысым, кеңею жылдамдығы сияқты шамаларды байланыстырады. Осы теңдеулер арқылы космологиялық эволюцияның әртүрлі сценарийлерін есептеуге болады.
Слайд 7
Кеңею сценарийлері
Фридман үлгілерінде Ғаламның тағдыры заттың тығыздығына және космологиялық тұрақтыға тәуелді болады. Бір жағдайда Ғалам шексіз кеңейеді, екінші жағдайда қайта сығылуы мүмкін, ал кейбір нұсқаларда кеңею баяулап, кейін үдейді. Александр Фридман осы мүмкіндіктердің бірнешеуін ерте кезеңде-ақ атап өткен.
Слайд 8
Қисықтық түрлері
Фридман моделі кеңістіктің қисықтығын оң, нөлдік немесе теріс мәнмен қарастырады. Бұл Ғаламның геометриясы жабық, жазық немесе ашық болуы мүмкін дегенді білдіреді. Қисықтықтың түрі кеңеюдің ұзақ мерзімдегі сипатына тікелей әсер етеді.
Слайд 9
Космологиялық тұрақты
Космологиялық тұрақты теңдеулерде қосымша параметр ретінде көрінеді және Ғаламның үдеумен кеңеюіне ықпал етуі мүмкін. Бұл шама зат тығыздығымен бірге Ғаламның бастапқы және кейінгі эволюциясын анықтауға қатысады. Кейбір сценарийлерде оның мәні шешуші рөл атқарады.
Слайд 10
Леметрлік әлем
Леметр ұсынған сценарийде Ғалам сингулярлықтан басталып, ұзақ уақыт бойы кеңейеді. Бұл үлгіде эволюция бірнеше кезеңнен тұрады: алдымен тартылыс әсерінен баяулаған кеңею, кейін үдемелі кеңею байқалады. Осындай құрылым кейін кеңейетін Ғалам туралы түсініктің дамуына ықпал етті.
Слайд 11
Уокер және Робертсон
1930 жылдары Говард Робертсон мен Артур Уокер біртекті және изотропты кеңістіктердің математикалық сипаттамасын толықтырды. Сол себепті бүгін бұл модельді жиі Фридман-Леметр-Робертсон-Уокер моделі деп атайды. Атау бірнеше ғалымның еңбегін біріктіріп көрсетеді.
Слайд 12
Қазіргі космология
Фридман-Леметр үлгілері қазіргі космологияның іргелі негіздерінің бірі болып қалды. Олар Ғаламның кеңеюін, жасын, қисықтығын және материяның үлесін есептеуге мүмкіндік береді. Қазіргі стандартты космологиялық сипаттамалар дәл осы идеялардан бастау алады.
Слайд 13
Бақылаулармен байланыс
Леметрдің еңбегі кейін Эдвин Хабблдың бақылауларымен үндесті, өйткені алыстағы галактикалардың қызыл ығысуы кеңею идеясын қолдады. Теория мен бақылаудың осылай сәйкес келуі әлем моделінің сенімділігін күшейтті. Нәтижесінде кеңейетін Ғалам ұғымы космологияның орталық түсінігіне айналды.
Слайд 14
Ғылыми маңызы
Фридман-Леметр әлем модельдері Ғаламды статикалық жүйе емес, дамып отыратын құрылым ретінде түсіндіруге жол ашты. Олар космологияны сапалық пайымдаудан математикалық ғылымға айналдырған маңызды қадам болды. Бүгінгі талдауларда да осы модельдер әлі негізгі тірек ретінде қолданылады.
Слайд 15
Қорытынды
Фридман-Леметр әлем модельдері Ғаламның біртекті, изотропты және уақыт бойынша өзгеретін жүйе екенін көрсетеді. 1922 жылғы Фридман шешімі мен 1927 жылғы Леметрдің толықтыруы кеңейетін Ғалам туралы түсініктің негізін қалады. Кейін Робертсон мен Уокердің жұмыстары бұл сипаттаманы математикалық тұрғыдан аяқтады. Сондықтан бұл модельдер қазіргі космологияның ең маңызды іргетастарының бірі болып саналады.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию