Слайд 1
Функционалдық стильдер
Презентация
Презентация на тему «Функционалдық стильдер»
13 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Функционалдық стиль дегеніміз не?
Функционалдық стиль белгілі бір қарым-қатынас жағдайына, мақсатқа және аудиторияға сай тілдік құралдарды таңдаудың тәсілі болып табылады. Қазақ әдеби тілінде ауызекі сөйлеу, ғылыми, ресми-іскери, публицистикалық және көркем әдебиет стильдері ажыратылады. Бір ғана ой әртүрлі стильде әрқалай беріледі, өйткені сөйлеу мақсаты мен тыңдаушысы өзгереді. Мысалы, «университетте жаңа кітапхана ашылды» деген ақпарат бейресми әңгімеде, хабарламада немесе ресми құжатта әртүрлі айтылуы мүмкін.
Слайд 3
Ауызекі сөйлеу
Ауызекі сөйлеу стилі күнделікті өмірде, отбасы ішінде, достар арасындағы әңгімеде және мессенджерлерде жиі қолданылады. Бұл стильге қысқа сөйлемдер, қарапайым сөздер, диалог пен еркін құрылым тән. Мысал ретінде «Қайдасың? Қазір келемін» сияқты тіркестерді келтіруге болады. Мұнда ой жылдам жеткізіліп, эмоция мен бейресмилік сақталады.
Слайд 4
Ғылыми стиль
Ғылыми стиль ғылыми мақалада, диссертацияда, дипломдық жұмыста, оқулықта және баяндамада қолданылады. Оның негізгі белгілері — дәлдік, логика, термин, дерек және дәлел. Ахмет Байтұрсынұлының «Тіл-құрал» еңбегі қазақ тілінің грамматикалық жүйесін ғылыми тұрғыда түсіндіруге үлгі болды. «Зерттеу нәтижесінде жастардың коммуникациялық дағдыларына әсері анықталды» сияқты сөйлемдер осы стильдің сипатын көрсетеді.
Слайд 5
Ғылыми мәтін үлгісі
Ғылыми мәтінде ой бейтарап, құрылымы жинақы және тұжырымдары нақты болады. «Зерттеу барысында алынған нәтижелер әлеуметтік медианың жастардың ақпаратты қабылдау ерекшеліктеріне ықпал ететінін көрсетті» деген сөйлемде себеп пен нәтиже анық берілген. Мұнда эмоциялық сөздер қолданылмайды, ал негізгі салмақ ғылыми терминдерге түседі. Сол себепті ғылыми стильде дәлел мен қорытынды қатар жүреді.
Слайд 6
Ресми-іскери стиль
Ресми-іскери стиль өтініш, бұйрық, хаттама, анықтама, келісімшарт және хабарландыру сияқты құжаттарда қолданылады. Бұл стильдің тілі нақты, ықшам және қалыптасқан үлгіге бағынады. Мысалы, өтініште «рұқсат беруіңізді сұраймын» деген тұрақты сөз орамы жиі кездеседі. Мұндай мәтінде сезім емес, рәсім мен тәртіп бірінші орынға шығады.
Слайд 7
Ресми құжаттар
Бұйрық пен хаттамада дата, нөмір, орын және шешім нақты көрсетіледі. Мысалы, 2026 жылғы 17 қыркүйектегі конференция туралы бұйрықта іс-шара күні 25 қыркүйек деп белгіленуі мүмкін. Хаттама отырысқа қатысқандарды, күн тәртібін және қабылданған шешімді тіркейді. Ал хабарландыру оқиғаның уақыты мен орнын анық әрі қысқа береді.
Слайд 8
Публицистикалық стиль
Публицистикалық стиль жаңалықта, газет-журналда, сұхбатта, репортажда және интернет басылымдарында қолданылады. Оның мақсаты — ақпарат беріп қана қоймай, оқырман назарын аудару және қоғамдық мәнін көрсету. Мысалы, «Алматыда студенттерге арналған жаңа медиа орталық ашылды» деген хабар оқиға туралы қысқа әрі әсерлі айтады. Сұхбат пен репортажда осы стильдің жеделдік пен әсерлілік қасиеті айқын байқалады.
Слайд 9
Көркем әдебиет стилі
Көркем әдебиет стилі роман, әңгіме, повесть, поэма, өлең және көркем эсседе қолданылады. Оның басты міндеті — оқырманға эмоциялық және эстетикалық әсер ету. Бұл стильде эпитет, метафора, теңеу, кейіптеу және қайталау кең пайдаланылады. Көркем мәтінде сөз тек хабар жеткізбейді, бейне жасап, сезім тудырады.
Слайд 10
Көркемдегіш құралдар
Эпитет заттың бейнелі белгісін ашады, мысалы, «асыл жүрек» немесе «нұрлы сөз» деген тіркестерде көркем сипат бар. Метафора бір құбылысты екіншісі арқылы ауыспалы мағынада бейнелейді, мысалы, «Күн — күйеу, жер — қалыңдық» деген жолдарда. Теңеу ұқсастыққа сүйенеді, ал кейіптеу жансызға адам қасиетін береді, мысалы, «Күлімсіреп аспан тұр» деген сияқты. Осындай тәсілдер мәтінді әсерлі, есте қаларлық және бейнелі етеді.
Слайд 11
Бір ақпарат, бес стиль
«Университетте жаңа кітапхана ашылды» деген бір хабарды әр стильде әртүрлі жеткізуге болады. Ауызекі нұсқада ол бейресми әңгіме түрінде айтылады, ғылыми нұсқада оның студенттердің ақпаратқа қолжетімділігін арттыруы түсіндіріледі. Ресми мәтінде ашылу күні нақты көрсетіледі, ал публицистикалық мәтін жаңалықтың маңызын алға шығарады. Көркем нұсқада кітапхана білім іздеген жастардың ордасы ретінде бейнеленеді.
Слайд 12
Стиль таңдауы
Мәтіннің мақсаты мен аудиториясы дұрыс анықталса, ой дәл әрі ұтымды жеткізіледі. Бір мазмұн әртүрлі жағдайда түрлі стильді қажет етеді, сондықтан тілдік құралды орнымен таңдау маңызды. Стильдерді ажырата білу оқу, жазу және көпшілік алдында сөйлеу мәдениетін арттырады. Осы білім кез келген ақпаратты мазмұнына сай дұрыс жеткізуге көмектеседі.
Слайд 13
Қорытынды
Функционалдық стильдер тілдің қарым-қатынасқа икемделетінін айқын көрсетеді. Ауызекі, ғылыми, ресми-іскери, публицистикалық және көркем стильдердің әрқайсысының өз мақсаты мен қолданылу аясы бар. Бір ақпаратты түрлі стильде беру арқылы ойды жағдайға сай жеткізуге болатыны байқалады. Сондықтан стильді дұрыс таңдау өте маңызды
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию