Презентация на тему «Геология ғылымының қалыптасуы және «Нептунизм» мен «Плутонизм» концепциялары»

Слайд 1

Геология ғылымының қалыптасуы және «Нептунизм» мен «Плутонизм» концепциялары

Презентация

Слайд 2

Геологияның пайда болуы

Геология Жердің қыртысын, ішкі қабаттарын, құрамын, құрылысы мен даму тарихын зерттейтін жаратылыстану ғылымы ретінде 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында жеке ғылым болып қалыптасты. 20 ғасырдың басында ол біртұтас жүйелі ғылымға айналды. Бұл кезеңде минералогия, петрография, петрология, литология, геохимия, геотектоника сияқты салалар бөлініп шықты.

Слайд 3

Зерттеу нысаны

Геологияның негізгі нысаны — Жердің қатты қабығы, литосфера және ондағы геологиялық процестер. Ғылым Жер қыртысының заттық құрамын, табиғи байлықтардың орналасуын және пайда болу заңдылықтарын қарайды. Сонымен бірге ол өткен дәуірлердегі тіршіліктің дамуын және геологиялық оқиғалардың тарихи сабақтастығын да зерттейді.

Слайд 4

Алғашқы түсініктер

Геологияның қалыптасуына табиғи құбылыстарды түсіндіру әрекеттері үлкен әсер етті. Ерте кезеңдерде адамдар тау жыныстары мен минералдардың шығуын бақылап, Жердің құрылысы туралы түрлі болжам ұсынды. Кейін бұл бақылаулар жүйеленіп, ғылыми әдіске негізделген түсініктерге айнала бастады.

Слайд 5

Нептунизм ілімі

Нептунизм бойынша барлық тау жыныстары ежелгі мұхит суынан тұнбаға түсу арқылы пайда болды деп түсіндірілді. Бұл көзқарас XVIII ғасырдың соңында неміс ғалымы Абраҳам Готлоб Вернердің еңбектерімен кең тарады. Ілімнің басты идеясы — Жер бетінің алғашқы қалыптасуында су шешуші рөл атқарды деген тұжырым.

Слайд 6

Нептунизм дәлелі

Нептунистер қабатталған шөгінді жыныстарды теңіз түбіндегі тұнбалардың нәтижесі деп санады. Олар гранит пен базальт сияқты жыныстарды да су ортасында түзілді деп түсіндіруге тырысты. Алайда бұл көзқарас жанартаулық жыныстардың шығуын толық түсіндіре алмады.

Слайд 7

Плутонизм ілімі

Плутонизм тау жыныстарының бір бөлігі Жердің ішкі жылуы мен магмалық процестер нәтижесінде пайда болады деп түсіндірді. Бұл бағытты шотланд ғалымы Джеймс Хаттон дамытты. Оның ойынша, гранит, базальт және басқа да кейбір жыныстар жер қойнауынан көтерілген балқыған заттардың суынуынан түзілген.

Слайд 8

Қарама-қарсы көзқарас

Нептунизм мен плутонизм бір-біріне қарама-қарсы түсініктер болды. Біріншісі Жер беті процестерін негізгі күш деп таныса, екіншісі Жер қойнауындағы ішкі жылуды басты фактор санады. Кейінгі зерттеулер екі бағыттың да белгілі бір шындықты қамтығанын көрсетті, бірақ толық жауап бермейтінін дәлелдеді.

Слайд 9

Ғылым дамуы

XIX ғасырда геология бақылау, салыстыру және далалық зерттеу әдістері арқылы жедел дамыды. Қабаттардың жасы, тау жыныстарының тегі және тектоникалық қозғалыстар туралы деректер көбейді. Осылайша геологияда тарихи геология, құрылымдық геология және палеонтология сияқты салалар нығайды.

Слайд 10

Геологияның қалыптасуы Жер туралы білімнің жеке ғылыми жүйеге айналуымен байланысты болды. Нептунизм мен плутонизм осы ғылым тарихындағы алғашқы ірі теориялық бағыттар ретінде Жердің құрылуы мен тау жыныстарының пайда болуын түсіндіруге талпыныс жасады. Қазіргі геология осы екі көзқарастың тарихи маңызын сақтай отырып, Жердің ішкі және сыртқы процестерін біртұтас түрде зерттейді.