Слайд 1
Көкеністерді сақтау
Презентация
Презентация на тему «Көкеністерді сақтау»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Мақсат пен маңызы
Көкөністерді дұрыс сақтау үй шаруашылығында да, өнеркәсіпте де азық-түлік ысырабы мен шығынын азайту үшін қажет, өйткені әлемде жиналған өнімнің 20–30 пайызы сақтауда бүлінеді деп есептеледі. Картоп, тамыржемістер мен пияз тәрізді көкөністер қолайлы жағдайда бірнеше ай бойы қоректік қасиетін сақтай алады, ал жапырақты түрлері бірнеше күннің ішінде солып қалады. Осы айырмашылықтарды ескере отырып сақтау мерзімін ұзартуға, дәрумендерді жоғалтпауға және дәмін сақтауға болады. Сондай-ақ дұрыс ұйымдастырылған қойма немесе жертөле отбасылық бюджетке түсетін салмақты азайтып, жергілікті өнімді жыл бойы пайдалануға мүмкіндік береді.
Слайд 3
Негізгі шарттар
Көкөністерді сақтау кезінде ең басты үш фактор – температура, ауаның ылғалдылығы және желдету тәртібі болып саналады. Көптеген жеміс пен көкөніс үшін жертөледе немесе арнайы қоймада 2–10 градус шамасындағы салқын, тұрақты температура қолайлы деп көрсетіледі. Ылғалдылық тым төмен болса, өнім тез кебеді және солады, ал шамадан тыс ылғал шіру мен зең саңырауқұлақтарының дамуын күшейтеді. Табиғи немесе жасанды желдету этилен газы мен артық ылғалды шығарып, көршілес жатқан көкөністердің мерзімінен бұрын пісіп, бүлінуін баяулатады.
Слайд 4
Тоңазытқышта сақтау
Көптеген көкөністерді тұрмыстық тоңазытқышта 0–7 градус аралығындағы температурада бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін сақтауға болады, әсіресе сәбіз, қырыққабат, қызылша, жасыл бұршақ пен көк шөптерге бұл өте тиімді. Мамандар жеміс пен көкөністі тоңазытқышқа жумай салуды ұсынады, себебі қабығында болатын табиғи қорғаныш қабаты судың әсерінен жуылып кетсе, микроағзалар тез көбейеді. Кейбір өнімдерді, мысалы, банан мен тропикалық жемістерді тым салқын ортада сақтау керісінше қараю мен дәмінің өзгеруіне әкеледі, сондықтан оларды бөлек ұстаған дұрыс. Тоңазытқыш бөлімдерін пайдалану кезінде әр түрге арналған бөлек контейнерлер мен желдетілетін қапшықтар қолдану аралас иістер мен конденсат жиналуын азайтады.
Слайд 5
Жертөле мен қойма
Жертөле немесе арнайы қойма түйнекті және тамыржемісті көкөністер үшін табиғи салқындатқыш орта ретінде сан ғасырлар бойы қолданылып келеді. Картоп, қызылша, сәбіз, асқабақ, шалқан және ақбас қырыққабат 2–5 градус температурада, қараңғы әрі ылғалдылығы 60–70 пайыз болатын жертөледе бірнеше ай бойы сақталуы мүмкін. Мұндай жерде ағаш жәшіктер, торлы қораптар немесе бөлек қалташалар пайдалану ауаның еркін айналуына және шіріген түйнектерді оңай іріктеуге көмектеседі. Жертөлені мезгіл-мезгіл желдетіп, қабырғалар мен сөрелерді көгеру мен зиянкестерге қарсы өңдеу көкөніс қорының сақталу сенімділігін арттырады.
Слайд 6
Ұзақ мерзімді әдістер
Көкөністерді бірнеше айдан да ұзақ сақтаудың технологиялық әдістеріне тұздау, маринадтау, кептіру, мұздату және жылумен өңделіп құмыраларға құю жатады. Өнеркәсіпте бұған қосымша пастерлеу, толық ыстықпен залалсыздандыру, төмен температурада консервілеу және газды ортаны реттеу сияқты күрделі тәсілдер қолданылады. Үй жағдайында сәбіз, қырыққабат, қияр мен қызанақ жиі ашытылып, тұздықта сақталады, ал бұршақ тұқымдастар, тәтті бұрыш пен жасыл шөптер мұздатқышта −18 градус шамасында бір жылға дейін жарамды болады. Арнайы кептіргіштерде немесе күн көзі тимейтін желдетілетін жерде кептірілген бұрыш, пияз, сарымсақ пен шөп қоспалары қыс бойы дәмдеуіш ретінде қолдануға қолайлы болып қалады.
Слайд 7
Тамыржемістер мен түйнек
Картоп, сәбіз, қызылша, шалқан сияқты тамыржемістер мен түйнектер табиғи қанттар мен крахмалға бай болғандықтан салқын әрі тұрақты жағдайда жақсы сақталады. Картопты жиі ағаш жәшіктерге немесе қаптарға салып, биіктігі шамамен 1–1,3 метрден аспайтындай етіп үйеді және жарық түспейтін жерде ұстайды, себебі жарық әсерінен қауіпті соланин заты жиналып, түйнек жасылданып кетуі мүмкін. Сәбіз бен қызылшаны кей аймақтарда ылғалды құм немесе аралас үгітілген топыраққа көміп сақтау тәжірибесі бар, бұл ылғалдың бірқалыпты болуына және кебу процесінің баяулауына жағдай жасайды. Сарымсақ пен пиязды жиналғаннан кейін бірнеше күн күн көзіне жақын жерде кептіріп, содан соң өріп байлап немесе тормен қаптарға салып, құрғақ әрі желдетілетін бұрышқа іліп қою тарамдардың көгермеуіне және көгеріп шірімеуіне мүмкіндік береді.
Слайд 8
Жапырақты көкөністер
Қырыққабат, салат, ақжелкен, аскөк, насыбайгүл және басқа жапырақты көкөністер мен көк шөптер судың тез булануына сезімтал болғандықтан, әдетте бірнеше күннен артық сақталмайды. Тәжірибеде ақжелкенді сабағын қиып, суы бар шыны ыдысқа тігінен қойып, үстінен қапшықпен жауып қою оның балғын күйін бірнеше күнге ұзартатыны айтылады, ал суды күн сайын ауыстыру керек. Аскөкті аздап ылғалдандырылған қағаз сүлгіге орап, полиэтилен қалтаға салу жапырақтардың қурауын бәсеңдетіп, иісін сақтауға көмектеседі. Қырыққабатты кейде сыртқы жапырақтарымен қоса жұқа қағазға орап, салқын жертөледе іліп немесе сөреге қойып, мезгіл-мезгіл қарайып кеткен сыртқы жапырақтарын алып тастау арқылы бірнеше айға дейін ұстап тұруға болады.
Слайд 9
Кесілген және ашылған
Туралған немесе жартылай пайдаланылған көкөністер бүтін өнімге қарағанда жылдам бұзылады, өйткені кесілген бетінде ауа мен микроағзаларға ашық үлкен аудан пайда болады. Кей деректерде өңделген және туралған көкөністерді мүмкіндігінше тез пайдалану, ал қажет болған жағдайда оларды ауа кірмейтіндей етіп жабылған ыдыста немесе вакуумдалған қапшықта суықта ұстау ұсынылады. Ашылған банкалардағы тұздалған немесе маринадталған көкөністерді тоңазытқышта 3–7 күннен артық сақтамаған дұрыс, өйткені ашық қышқылды ортада да зең мен ашыту процестері күшеюі мүмкін. Кесілген картоп пен сәбізді суы бар ыдыста қысқа уақытқа қалдыру түсін сақтауға көмектіргенімен, суды жиі ауыстырмаса крахмал мен дәрумендердің елеулі бөлігі еріп шығып, тағамдық құндылығы төмендеп кетеді.
Слайд 10
Гигиена мен қауіпсіздік
Көкөністерді сақтауда санитариялық талаптарды сақтау тағамның дәмі мен сыртқы түріне ғана емес, сонымен қатар тамақ арқылы жұғатын аурулардың алдын алуға да ықпал етеді. Қойма мен тоңазытқышты жүйелі жуу, беттерді шаң мен зеңнен тазарту және зиянкестерге қарсы күрес өнім бетіне түсетін ластану мөлшерін азайтады. Мамандар жемістер мен көкөністердегі нитраттар деңгейі жібіту, тазарту және пісіру кезінде айтарлықтай төмендейтінін атап өтеді, сондықтан күмәнді өнімді термиялық өңдеусіз қолданбаған жөн. Сақтау алдында көкөністі сұрыптап, жарақаттанған, шіріген немесе көгерген даналарын бөлек шығарып тастау қалған өнімге инфекцияның таралуын тежейді және бүкіл қордың мерзімінен бұрын жарамсыз болып қалу қаупін азайтады.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию