Слайд 1
Күлтегіннің ескерткіші
Презентация
Презентация на тему «Күлтегіннің ескерткіші»
11 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Күлтегін ескерткіші
Күлтегін ескерткіші — ежелгі түркі өркениетінің ең құнды жазба мұраларының бірі, ол Екінші Түрік қағанаты дәуірін баяндайды. Ескерткіш 732 жылы Күлтегіннің құрметіне орнатылған және Моңғолиядағы Орхон өзені бойындағы Көшө-Цайдам жазығында орналасқан. Оның мәтіні көне түркі руникалық жазуымен қашалған, ал көлемі мен мазмұны түркі тарихын зерттеуде ерекше орын алады.
Слайд 3
Табылған орны
Ескерткіш қазіргі Моңғолия аумағында, Қарақорым қалашығынан шамамен 45 километр солтүстікте, Орхон өзенінің маңында орналасқан. Бұл өңір көне түріктердің мемлекет құрып, билік жүргізген қасиетті мекендерінің бірі болған. Зерттеу деректерінде ескерткіштің Эрдени-Цзу монастырына жақын екені де айтылады. Осындай тарихи орта оның маңызын одан әрі арттыра түседі.
Слайд 4
Орнатылу тарихы
Күлтегін ескерткішін Білге қаған өз інісі, атақты қолбасшы Күлтегіннің құрметіне орнаттырған. Күлтегін 731 жылы қайтыс болып, келесі жылы оның ерлігі мен елге сіңірген еңбегі тасқа қашалды. Ескерткіште оның жорықтары, қағанаттың ішкі-сыртқы саясаты және түркі халқының тағдыры баяндалады. Бұл жазу сол дәуірдің тарихи шежіресі ретінде сақталған.
Слайд 5
Құрылымдық сипаты
Ескерткіш тік тас бағана түрінде жасалған, биіктігі шамамен 3,15 метр, ені 1,24 метр, қалыңдығы 0,41 метр. Тастың жоғарғы бөлігі бес бұрышты болып келіп, қырларына айдаһар бейнелері мен қаған таңбалары түсірілген. Кей деректерде оның мәтіні 53 жолдан тұратыны көрсетіледі. Осындай көркем әрі салмақты пішін ескерткіштің салтанатты мәнін айқындайды.
Слайд 6
Жазу мазмұны
Күлтегін мәтінінде түркі елінің бірлігі, соғыс оқиғалары, жеңістер мен қиын кезеңдер кеңінен суреттеледі. Онда билеушілердің ел басқарудағы жауапкершілігі және халықтың тағдыры үшін күрес айқын көрінеді. Жазбада Күлтегіннің ерлігі ғана емес, тұтас қағанаттың тарихи жолы да баяндалады. Сондықтан ол тарихи дерек пен көркем сөздің бірлігін танытады.
Слайд 7
Зерттелу тарихы
Күлтегін ескерткіші туралы алғашқы мәліметтер 19 ғасырда батыс зерттеушілерінің еңбектерінде жариялана бастады. Ескерткіш жазуын оқуда дат ғалымы Вильгельм Томсен ерекше рөл атқарып, руникалық мәтіннің кілтін тапты. Кейіннен түркітанушылар бұл мұраны жан-жақты зерттеп, оның тарихи және тілдік құндылығын дәлелдеді. Осы зерттеулер арқылы Күлтегін жазуы әлем ғылымына кеңінен танылды.
Слайд 8
Тарихи маңызы
Бұл ескерткіш Екінші Түрік қағанатының саяси тарихын, әскери қуатын және идеологиялық ұстанымын айқын көрсетеді. Ол түркі халықтарының өз жазуы, өз мемлекеті және өз тарихи жады болғанын дәлелдейді. Күлтегін мәтіні арқылы 8 ғасырдағы қоғам құрылымы мен билік жүйесін тануға болады. Сондықтан ол тек көне тас емес, тұтас дәуірдің дауысы саналады.
Слайд 9
Мәдени мұра
Күлтегін ескерткіші түркі дүниесінің ортақ рухани мұрасы ретінде бағаланады және бүгінгі күні де ғылыми қызығушылық тудырады. Ол қазақ, қырғыз, өзбек, түрікмен, түрік және басқа да түркі халықтарының ортақ тарихи тамырын көрсетеді. Ескерткіштің мазмұны жас ұрпаққа елдік, бірлік және ерлік туралы ой салады. Сол себепті ол музейлік жәдігер ғана емес, ұлттық жадының символы болып отыр.
Слайд 10
Қазіргі зерттеу
Қазіргі кезде Күлтегін ескерткіші археология, тіл білімі, тарих және мәдениеттану салаларында кеңінен зерттеледі. Ғалымдар оның мәтінін салыстырып, жазу жүйесін, тілдік ерекшеліктерін және тарихи оқиғаларын қайта қарастыруда. Ескерткіштің цифрлық көшірмелері мен ғылыми сипаттамалары жаңа буын зерттеушілеріне қолжетімді бола бастады. Бұл көне мұраны сақтап, тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Слайд 11
Заключение
Күлтегін ескерткіші — түркі әлемінің ең көне әрі ең маңызды жазба мұраларының бірі. Ол 732 жылы орнатылып, Екінші Түрік қағанатының тарихын, Күлтегіннің ерлігін және сол дәуірдің рухын бүгінге жеткізді. Ескерткіштің 53 жолдық мәтіні, көркем безендірілуі және тарихи мазмұны оны ерекше құндылыққа айналдырады. Сондықтан Күлтегін жазуы түркі халықтарының ортақ өткенін танытатын мәңгілік ескерткіш болып қала береді.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию