11 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 1
Инновациялық Еуразия Университеті
" Әлеуметтік -гуманитарлық ғылымдар " кафедрасы "Қазақ әдебиетінің тарихы" пәні
Жр26(қ)-31 тобының студенті: АБДИНОВА АЛЬЗИРА Тексерген: филол. ғ. д., профессор Ғ.Е. Имамбаева
Слайд 2
Махмұд Қашқари XI ғасырда өмір сүрген түркі ғалымы, ал оның «Диуани лұғат-ат-түрік» еңбегі 1072–1074 жылдары Бағдатта жазылған түркіше-арабша сөздік болып саналады. Бұл кітапта 9000-нан астам түркі сөзі, мақал-мәтелдер, жыр үлгілері және тайпалық тіл ерекшеліктері жинақталған. Еңбектің басты мақсаты түркі тілінің байлығын таныту және оның беделін көтеру еді.
Слайд 3
Махмұд Қашқари түркі тілдерін жүйелеп, салыстыра зерттеген алғашқы ғалымдардың бірі ретінде танылады. Ол сөздерді тек тізіп қана қоймай, олардың қолданысын, мағынасын және халықтық нұсқаларын түсіндірген. Сондықтан Қашқариді түркі филологиясының бастауындағы тұлға деп бағалауға болады.
Слайд 4
«Диуани лұғат-ат-түрікте» халық ауыз әдебиетінің үлгілері мол сақталған, соның ішінде жырлар, нақылдар және мақал-мәтелдер ерекше орын алады. Көптеген мақалдардың мазмұны бүгінгі қазақ мақалдарымен үндес келеді, мысалы, еңбек, бірлік, тіл қадірі туралы ойлар ортақ. Бұл кітап көне түркі дүниетанымын қазіргі қазақ сөз мәдениетімен байланыстыратын маңызды дереккөз болып табылады.
Слайд 5
Жүсіп Баласағұнидің «Құтты білік» дастаны XI ғасырда жазылған, ол адамгершілік, әділет, ақыл және қанағат туралы даналық ойларға құрылған. Шығармада билеуші мен халық, білім мен тәрбие, мемлекет пен парасат мәселелері көркем тілмен айтылады. Дастанның тәрбиелік сипаты оны түркі жазба әдебиетінің ең құнды мұраларының біріне айналдырды.
Слайд 6
Баласағұнидің ойлары нақты өмірлік қағидаларға негізделеді: әділетсіз билік әлсірейді, білімді адам қоғамға пайда әкеледі, ал сабыр мен қанағат адамды биікке жеткізеді. Оның қанатты сөздері ғасырлар бойы маңызын жоғалтпай, бүгінгі қазақ мақал-мәтелдерімен мазмұндас болып келеді. Осы арқылы дастан тек әдеби мұра емес, тәрбие мектебі ретінде де құнды.
Слайд 7
Нәзира тәсілі бұрынғы классикалық шығармаларға жауап ретінде жаңа туынды жазу дәстүрінен туған. Бұл құбылыс шығыс әдебиетіндегі көркем бәсекені күшейтіп, бір тақырыптың әр дәуірде жаңаша жырлануына жол ашты. Түркі әдебиетінде бұл дәстүрдің қалыптасуы көне мұраға құрмет пен шығармашылық жаңғырудың қатар жүргенін көрсетеді.
Слайд 8
Қашқари да, Баласағұни да түркі тілінің мүмкіндігін жоғары деңгейде көрсетті. XI ғасырда түркі тілін ғылым, әдебиет және тәрбие тілі ретінде таныту үлкен мәдени қадам болды. Осы еңбектердің арқасында түркі сөз өнерінің тарихи мәртебесі айқындалып, кейінгі қазақ әдебиетінің дамуына берік негіз қаланды.
Слайд 9
Қазіргі зерттеулерде бұл екі шығарма тіл тарихы, әдеби дәстүр және ұлттық руханият тұрғысынан қарастырылады. Олар арқылы көне түркі қоғамының ойлау жүйесі, сөз саптауы және моральдық өлшемдері танылады. Сондықтан бұл мұралар бүгін де оқу үдерісінде, әдеби талдауда және тілдік салыстыруда өзекті болып қала береді.
Слайд 10
Махмұд Қашқари мен Жүсіп Баласағұни XI ғасырдағы түркі руханиятының екі ірі тұлғасы ретінде ерекше орын алады. «Диуани лұғат-ат-түрік» тіл байлығын, ал «Құтты білік» адамгершілік пен даналықты танытады. Екі еңбек те түркі тілінің қуатын дәлелдеп, қазақ әдеби ойының тарихи тамырын тереңдетеді.
Слайд 11
1\. Қашқари М. Түбі бір түркі тілі («Диуани луғат ит-түрк»). – Алматы: Ана тілі, 1993. – 192 б.
2\. Жүсіп Баласағұни. Құтты білік. – Алматы: Жазушы, 1986.
3\. Умарова Г.С., Шарабасов С.Ғ. Қазақ әдебиетінің тарихы: оқулық. – Астана: Фолиант, 2007.
4\. Егеубаев А. Байырғы түркі өркениеті: жазба ескерткіштер. – Алматы.
5\. Каренов Р.С. Түркі филологиясының атасы Махмұт Қашқари және оның дүниеде теңдесі жоқ «Диуани лұғат ат-түрк» атты мұрасы // Қарағанды университетінің хабаршысы. Филология сериясы. – 2014. – № 2 (74). – 86–104 б.
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию