Слайд 1
Неолиттік төңкерістің шаруашылыққа әсері
Презентация
Презентация на тему «Неолиттік төңкерістің шаруашылыққа әсері»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Неолиттік төңкеріс
Неолиттік төңкеріс б.з.б. 10 мыңжылдықтың соңында басталып, аңшылық пен терімшіліктен егіншілік пен мал шаруашылығына көшуді білдірді. Бұл кезеңде адамдар табиғаттың дайын өнімін ғана пайдаланбай, өздері өнім өндіре бастады, сондықтан оны өндіргіш шаруашылықтың басталуы деп атайды. Неолитте тас өңдеу техникасы жетіліп, тегістеу, бұрғылау, аралау сияқты жаңа тәсілдер пайда болды. Бұл өзгерістер қоғамның бүкіл өмір салтын түбегейлі өзгертті.
Слайд 3
Табиғи Алғышарттар
Неолиттік өзгерістерге ең алдымен климаттың жылынуы әсер етті, өйткені мұз дәуірінен кейін өсімдіктер мен жануарлар дүниесі көбейді. Су көздері бар аңғарлар, өзен бойлары мен құнарлы жазықтар егіншілікке қолайлы орта қалыптастырды. Қазақстанның шөл-дала аймақтарында да ашық тұрақтардың көбірек кездесуі табиғи ортаға бейімделудің бір көрінісі болды. Табиғи жағдай өнім өндіруге мүмкіндік берген сайын адамдардың шаруашылық тәжірибесі де күрделене түсті.
Слайд 4
Жер бедері
Жер бедерінің әртүрлілігі шаруашылықтың қалыптасуына тікелей ықпал етті, өйткені жазық жерлер егін салуға, ал тау бөктерлері мен өзен аңғарлары тұрақты қоныстануға ыңғайлы болды. Қараүңгір, Қарақұдық, Бүркітті, Үшбұлақ сияқты тұрақтардың табылуы неолит адамдарының табиғи ортаға жақын орналасқанын көрсетеді. Ашық тұрақтардың басым болуы дала мен шөлейт аймақтарда өмір сүрудің өзіндік бейімделуін байқатады. Осындай ортада адамдар су мен азыққа жақын жерлерді таңдауға мәжбүр болды.
Слайд 5
Су Қорлары
Өзендер мен көлдер неолит дәуірінде аса маңызды табиғи фактор болды, өйткені олар егіншілікке де, мал суаруға да жағдай жасады. Су маңында жабайы өсімдіктер мол өсіп, терімшілік пен кейінгі өсімдік өсіруге қолайлы орта қалыптасты. Тұрақты су көздері адамдардың бір орында ұзақ тұруына мүмкіндік беріп, отырықшылықтың негізін қалады. Сондықтан шаруашылықтың алғашқы ошақтары көбіне суға жақын өңірлерде пайда болды.
Слайд 6
Өсімдік Әлемі
Өсімдіктердің молдығы егіншіліктің тууына шешуші әсер етті, өйткені адамдар алдымен дәнді өсімдіктерді жинап, кейін оларды арнайы өсіре бастады. Қоректік өсімдіктері көп аймақтарда еңбек бөлінісі күшейіп, тамақ қорын алдын ала қамтамасыз ету мүмкіндігі артты. Неолитте дән үккіш, келі, келсап сияқты құралдардың кең таралуы осы үдерістің нақты дәлелі болып саналады. Табиғи өсімдік жамылғысы неғұрлым бай болса, шаруашылық соғұрлым тез дамыды.
Слайд 7
Жануарлар Әлемі
Жануарлар дүниесінің алуан түрлілігі мал шаруашылығының қалыптасуына негіз болды, өйткені адамдар жабайы аңдарды біртіндеп қолға үйрете бастады. Мысалы, қой, ешкі және сиыр сияқты жануарлар кейін тұрақты азық көзіне айналды. Климаттың жұмсарып, шөптесін өсімдіктердің көбеюі мал ұстауға қолайлы жағдай туғызды. Осылайша табиғи орта малды бағып-қағуға емес, оны көбейтіп пайдалануға мүмкіндік берді.
Слайд 8
Климаттық Өзгерістер
Климаттың өзгеруі неолиттік төңкерістің басты қозғаушысы болды, өйткені жылыну кезеңі табиғаттың өнімділігін арттырды. Жауын-шашын мөлшерінің, маусымдық температураның және өсімдік өсуінің өзгеруі адамдарды жаңа шаруашылық тәсілдерін іздеуге итермеледі. Бірқатар өңірлерде аңшылық ресурстары азайып, тұрақты азық өндіру қажеттілігі туды. Соның нәтижесінде адамдар табиғатқа бейімделумен қатар, оны белсенді түрде өзгерте бастады.
Слайд 9
Қазақстандық Ерекшелік
Қазақстан аумағында неолит ескерткіштері табиғи-географиялық аймақтарға қарай әркелкі таралған, бұл шаруашылықтың жергілікті ортаға бейімделгенін көрсетеді. Солтүстік-батыс өңірлерде тас өңдеу дәстүрі басым болса, шөл-дала аймақтарында ашық тұрақтар жиі кездескен. Бұл деректер неолит қауымдарының біртұтас емес, табиғи жағдайға сай әртүрлі шаруашылық үлгілерін ұстанғанын дәлелдейді. Қазақстандағы неолит мәдениеті табиғат пен адам еңбегінің өзара байланысын айқын көрсетеді.
Слайд 10
Қорытынды
Неолиттік төңкеріс табиғи-географиялық факторлармен тығыз байланысты болды, ал климаттың жылынуы, су көздерінің молдығы және өсімдік пен жануарлар дүниесінің өзгеруі жаңа шаруашылыққа жол ашты. Жер бедері мен табиғи орта адамдарды отырықшылыққа, егіншілікке және мал шаруашылығына көшуге итермеледі. Қазақстан аумағындағы археологиялық деректер бұл үдерістің жергілікті табиғат жағдайына қарай әртүрлі жүргенін дәлелдейді. Сондықтан неолит дәуірін түсіну үшін ең алдымен сол кезеңнің табиғи ортасын ескеру қажет.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию