Презентация на тему «Принципы и методы охраны памятников истории»

Слайд 1

Діндер тарихының нысаны принциптері және әдістері .

Слайд 2

Зерттеу нысаны

Діндер тарихының нысаны — нақты діндердің пайда болуы, дамуы, таралуы және қоғам өміріндегі көріністері. Бұл пән жалпы «дін» ұғымын ғана емес, тарихи шындықта өмір сүрген діни дәстүрлерді, сенім жүйелерін, ғибадат түрлерін және діни институттарды қарастырады. Зерттеу барысында діни құбылыстардың қалыптасу кезеңдері мен өзара байланыстары да назарға алынады.

Слайд 3

Діннің пайда болу кезеңдері

Қасиетті кітап (ілімнің пайда болу) кезеңі:

Діннің негізін қалаушы пайғамбарлардың, рухани тұлғалардың немесе Будда сияқты ағартушылардың қасиетті сөздері, уахилары мен аяндарына негізделетін бастапқы дәуір.

Бұл кезеңде діннің негізгі сенім қағидалары мен іліми іргетасы қаланады.

Институттану және жүйелену (қалыптасу) кезеңі:

Діннің қоғамдық институтқа айналу дәуірі.

Бұл кезеңде теология (құдайтану), тасаууф (суфизм/мистицизм), ғибадат ету ережелері, заң жүйесі (шариғат, канон) мен діни ұйымдар толық калыптасып, жүйеленеді.

Слайд 4

Уахи ұғымы

# (араб. «сыбырлау», «жасырын хабар беру», «аян») — ислам дінтануында Жаратушы Алланың өз әмірін, шариғат үкімдерін немесе нұсқауларын пайғамбарларға жеткізу тәсілі.

Тілдік мағынасы: Жылдам, құпия немесе өзгелерге білінбейтін тәсілмен хабар беру, көкейге салу.

Терминологиялық мағынасы: Жаратушының адамзатқа тура жол көрсету үшін таңдаулы елшілеріне (пайғамбарларға) құпия түрде жіберген аяндары мен сөздері.

Уахидың келу түрлері:

Періште арқылы: Жебрейіл (а.с.) періште бейнесінде келіп, Жаратушының сөзін тура жеткізуі.

Ақиқат түс арқылы: Пайғамбарлардың түсіне енуі (түсте келген аян).

Тікелей хабарлау: Төдедегі перде артынан ішкі көкейге салу немесе тікелей дауыспен сөйлесу.

Ғалымдардың көзқарастары:

Вильгельм Шмидт: Өзінің «Құдай идеясының шығу тегі» еңбегінде адамзаттың алғашқы діни түсінігі политеизм емес, уахиге негізделген монотеизм (прамонотеизм) болған деген теория ұсынған.

Макс Мюллер: Салыстырмалы тіл білімі мен ведалық жазбаларды зерттей келе, діннің пайда болуы мен дамуында алғашқы аян мен уахидың орны ерекше болғанын атап өткен.

Слайд 5

Дін мен мифологияның арақатынасы

Ұқсастығы мен байланысы

Бастапқы тамыры бір: Екі құбылыс та адамзаттың әлемді, табиғатты, өмір мен өлімнің мәнін түсінуге деген алғашқы талпынысынан туындаған.

Бейнелілік пен символдар: Мифология сияқты дін де құдайлар, рухтар, о дүние, жаратылыс сияқты ұғымдарды бейнелі-символдық сюжеттер (мифтер) арқылы жеткізеді.

Діннің негізі ретінде: Кез келген діннің (мейлі ол ежелгі политеизм немесе қазіргі әлемдік дін болсын) құрамында өзіндік сакралды (қасиетті) мифтері болады (мысалы, әлемнің жаратылуы, топан су, пайғамбарлардың кереметтері туралы аңыздар).

Айырмашылығы:

Мифология — бұл жай ғана әлемнің қалай жаратылғанын түсіндіретін аңыз-әңгімелер мен бейнелі түсініктер. Ол адамнан күнделікті құлшылық етуді немесе белгілі бір ережелерді қатаң сақтауды талап етпейді.

Дін — бұл тек түсінік емес, нақты іс-әрекет жүйесі. Дін адамнан Жаратушыға сенуді, ғибадат етуді (дұға ету, ораза ұстау, құрбандық шалу), заңдар мен канондарды сақтауды талап етеді.

Слайд 6

Діннің қоғамдағы негізгі қызметтері

Дүниетанымдық: Адамға әлемнің жаратылысын, өмірдің мәнін түсіндіріп, оның көзқарасы мен менталитетін қалыптастырады.

Компенсаторлық (толықтырушы/жұбатушы): Өмірдегі қиындықтар, жоғалтулар мен психологиялық ауыртпалықтар кезінде адамға рухани демеу, ішкі тыныштық пен үміт сыйлайды.

Реттеушілік: Моральдық нормалар, заңдар мен дәстүрлер арқылы адамдардың мінез-құлқын және қоғамдық қатынастарды реттейді.

Интеграциялық (біріктіруші): Адамдарды ортақ сенім, құндылықтар мен ғұрыптар төңірегінде топтастырып, қоғамның ынтымағын арттырады.

Мәдени тасымалдаушы: Дәстүрлерді, әдебиетті, өнерді, сәулет пен жазуды ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп, мәдениетті сақтайды.

Слайд 7

Қорытынды

Діндер тарихының нысаны нақты діни дәстүрлер мен олардың тарихи дамуын қамтиды, ал негізгі принциптері тарихи нақтылыққа, салыстыруға және дерекке сүйенуге негізделеді. Оның зерттеу әдістері қатарында тарихи, салыстырмалы, деректанулық, филологиялық және феноменологиялық тәсілдер бар. Осы әдістердің үйлесуі дінді біржақты емес, жан-жақты түсіндіруге мүмкіндік береді. Сондықтан діндер тарихы діни құбылыстардың пайда болуын ғана емес, олардың қоғам мен мәдениеттегі орнын да дәл көрсететін маңызды ғылым саласы болып саналады.