Слайд 1
Өршіткілер, тежегіштер
Презентация
Презентация на тему «Өршіткілер, тежегіштер»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Өршіткі ұғымы
Өршіткілер — химиялық реакцияның жылдамдығын арттыратын, бірақ реакция соңында өздері жұмсалмайтын заттар. Мысалы, сутек асқын тотығы \(H_2O_2\) бөлме температурасында өте баяу ыдырайды, ал марганец(IV) оксиді қатысса, процесс әлдеқайда тез жүреді. Сондықтан өршіткі реакцияның нәтижесін өзгертпей, тек оның жүру жылдамдығын өзгертеді.
Слайд 3
Тежегіштердің қызметі
Тежегіштер, немесе ингибиторлар, керісінше, химиялық реакцияның жылдамдығын төмендететін заттар. Олар өнімнің түзілуін баяулатып, қажетсіз тотығу, ыдырау немесе басқа жанама процестерді азайту үшін қолданылады. Мысалы, кейбір тағамдық өнімдер мен полимерлердің бұзылуын баяулату үшін тежегіштер қосылады. Осы арқылы заттың сақтау мерзімі ұзартылады.
Слайд 4
Катализ ұғымы
Катализ деп өршіткілердің қатысуымен жүретін химиялық реакцияны айтады. Бұл құбылыс реакцияның энергия шығынын азайтып, оны жылдамдатуға мүмкіндік береді. Көптеген өндірістік үдерістерде катализ кең қолданылады, өйткені ол уақытты да, шығынды да үнемдейді. Катализсіз жүретін кейбір реакциялар табиғатта өте баяу өтеді.
Слайд 5
Гомогенді катализ
Гомогенді катализде әрекеттесуші заттар мен өршіткі бір агрегаттық күйде болады. Мұндай кезде араласу біркелкі болып, реакция молекулалық деңгейде жеңіл жүреді. Бұл түрі ерітінділерде жиі кездеседі және химиялық өндірісте маңызды орын алады. Бір ортадағы заттардың өзара әрекеттесуі жылдам әрі басқаруға ыңғайлы болады.
Слайд 6
Гетерогенді катализ
Гетерогенді катализде әрекеттесуші заттар мен өршіткі әр түрлі агрегаттық күйде болады. Көбіне қатты өршіткі газ немесе сұйық реагенттермен әрекеттеседі. Мысал ретінде сутек асқын тотығының ыдырауында қатты марганец(IV) оксидін атауға болады. Мұндай катализ өндірісте және зертханада кең таралған.
Слайд 7
Өндірістегі маңызы
Өршіткілер күкірт қышқылын алу, аммиак синтезі, мұнай өңдеу және табиғи газды қайта өңдеу сияқты процестерде қолданылады. Олар реакцияны тек жылдамдатпай, кейде өнім шығымын арттыруға да көмектеседі. Өндірісте арнайы таңдалған өршіткілерді қолдану арқылы энергия шығыны азаяды. Сондықтан катализ химия өнеркәсібінің негізгі тетіктерінің бірі саналады.
Слайд 8
Биологиялық өршіткілер
Тірі ағзаларда өршіткілер ферменттер деп аталады. Олар ас қорыту, тыныс алу, зат алмасу сияқты көптеген биохимиялық процестерді реттейді. Ферменттердің ерекшелігі — өте аз мөлшерде әсер етіп, белгілі бір реакцияны дәл бағыттауы. Сондықтан олар тіршілік үшін аса маңызды.
Слайд 9
Тәжірибелік мысалдар
Мектеп зертханасында өршіткілердің әсерін сутек асқын тотығының ыдырауы арқылы оңай көрсетуге болады. Марганец(IV) оксиді қосылғанда оттек тез бөлініп шығады, ал өршіткісіз бұл процесс өте баяу өтеді. Мұндай тәжірибе катализдің нақты әсерін көзбен көруге мүмкіндік береді. Сол сияқты, тежегіштерді де тәжірибе жүзінде реакция баяулауы арқылы байқауға болады.
Слайд 10
Қорытынды
Өршіткілер мен тежегіштер химиялық реакциялардың жылдамдығын басқаруға мүмкіндік береді. Өршіткілер процесті тездетсе, тежегіштер оны баяулатады, ал бұл екеуі де өндірісте, зертханада және тірі ағзаларда маңызды рөл атқарады. Катализдің гомогенді және гетерогенді түрлері реакцияның өту жағдайына қарай ажыратылады. Осы ұғымдарды білу химиялық процестерді түсінуді жеңілдетеді.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию