Слайд 1
Саяси ойдың Қазақ жеріндегі дамуы
Презентация
Презентация на тему «Саяси ойдың Қазақ жеріндегі дамуы»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Ежелгі бастаулар
Қазақ жеріндегі саяси ойдың алғашқы тамыры ІХ–ХІІ ғасырлардағы ислам философиясымен астасқан мемлекет басқару ілімінде жатыр. Әл-Фараби «Қайырымды қала тұрғындары» еңбегінде әділ билік, басқарушының қасиеті және қоғамдық тәртіп мәселелерін талдап, мемлекетті ақыл мен әділетке сүйеніп құру идеясын ұсынды. Жүсіп Баласағұни «Құтадғу білігінде» билік пен жауапкершіліктің байланысын көрсетіп, мемлекеттің тұрақтылығы әділ заң мен парасатты басшыға тәуелді екенін дәлелдеді. Осы кезеңде саяси ой теориялық бағытта қалыптасып, биліктің мәнін түсіндіруге ұмтылды.
Слайд 3
Хандық дәуір
Қазақ хандығы тұсында саяси ойдың өзегі мемлекетті сақтау, хандық билікті нығайту және ел бірлігін қорғау болды. Асанқайғы, Бұқар жырау, Қаз дауысты Қазыбек би сияқты тұлғалар хандарды халықтың мұң-мұқтажына құлақ асуға, ел ішіндегі татулықты бұзбауға шақырды. Тәуке ханның «Жеті жарғысы» құқықтық тәртіпті бекітіп, билер соты мен әдет-ғұрып заңын жүйелеген маңызды саяси құжатқа айналды. Бұл дәуірде саяси ой кітаптағы тұжырымнан гөрі өмірлік тәжірибеге, ел басқарудың нақты ережесіне айналды.
Слайд 4
Жаңғыру кезеңі
ХІХ ғасырда қазақ даласындағы саяси ой ағартушылық сипат алып, білім арқылы қоғамды жаңарту идеясын алға шығарды. Шоқан Уәлиханов, Ыбырай Алтынсарин және Абай Құнанбайұлы халықты оқу-білімге, еңбекке, адамгершілікке үндеп, патша өкіметінің әділетсіздігін сынға алды. Олар надандық пен рушылдықты қоғамды әлсірететін құбылыс деп танып, өркениетті даму жолын көрсетті. Осылайша саяси ой отарлық қысым жағдайында рухани жаңғыру мен қоғамдық ілгерілеудің құралына айналды.
Слайд 5
Азаттық қозғалыс
ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында қазақ саяси ойы ұлттық бостандық пен өзін-өзі басқару талабымен тереңдеді. Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы және Міржақып Дулатұлы қазақ халқының құқықтарын қорғап, демократиялық басқару мен ұлттық автономия идеясын көтерді. 1917 жылғы саяси өзгерістер бұл ұмтылысты күшейтіп, Алаш қозғалысының бағдарламалық мақсаттарына жол ашты. Бұл кезеңде саяси ой империялық үстемдікке қарсы ұлттың тарихи мүддесін қорғайтын күшке айналды.
Слайд 6
Кеңестік шектеу
Кеңестік дәуірде саяси ой бір идеологиялық арнаға түсіп, марксизм-ленинизм қағидаларымен шектелді. Ұлттық мемлекеттілік туралы еркін пікір айту мүмкіндігі азайып, қоғамдық өмір партиялық бақылауға бағындырылды. Соған қарамастан, қазақ зиялылары тіл, мәдениет және тарихи жадты сақтауға тырысып, ұлттық сана үзілмеуіне үлес қосты. Бұл кезең саяси ойдың еркін дамуы тежелгенімен, болашақ тәуелсіздікке рухани негіз қалап берді.
Слайд 7
Тәуелсіздік таңы
1991 жылы Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін саяси ой жаңа мазмұнға ие болды. Ендігі басты тақырыптар егемен мемлекет құру, конституциялық тәртіп орнату, нарықтық экономика қалыптастыру және халықаралық қатынастарда өз орнын айқындау болды. 1995 жылғы Конституция, мемлекеттік рәміздер мен ұлттық институттар саяси ойдың нақты нәтижесіне айналды. Бұл кезеңде ұлттық мүдде мен заманауи басқару тәжірибесін ұштастыру бағыты күшейді.
Слайд 8
Еуразиялық бағдар
Тәуелсіздік жылдарында қазақ саяси ойында еуразиялық кеңістікпен байланыс мәселесі ерекше орын алды. Нұрсұлтан Назарбаев ұсынған Еуразиялық идея Қазақстанның геосаяси орналасуын тиімді пайдаланып, көрші елдермен экономикалық және саяси ықпалдастықты арттыруды көздеді. 2015 жылы Еуразиялық экономикалық одақтың іске қосылуы осы бағыттың нақты көріністерінің бірі болды. Мұнда ұлттық егемендік пен өңірлік ынтымақтастықты қатар дамыту міндеті алға шықты.
Слайд 9
Қазіргі үрдістер
Қазіргі кезеңде қазақ жеріндегі саяси ой демократия, құқық үстемдігі, азаматтық қоғам және цифрлық басқару сияқты жаңа тақырыптармен толықты. Жас ұрпақ үшін саяси мәдениет тек сайлау мен заңмен шектелмей, қоғамдық жауапкершілік пен белсенді азаматтық ұстанымға да сүйенеді. Әлеуметтік желілер мен ашық талқылаулар қоғамдық пікірдің ықпалын күшейтіп, саяси сананы бұрынғыдан жылдам өзгертуде. Осылайша саяси ой тарихи сабақтастықты сақтай отырып, жаңа заман талаптарына бейімделіп келеді.
Слайд 10
Заключение
Қазақ жеріндегі саяси ой әл-Фарабиден басталған теориялық ізденістерден Тәуке ханның құқықтық дәстүріне, одан кейін ағартушылық пен азаттық қозғалысына ұласты. ХХ ғасырдың соңында ол тәуелсіз мемлекет құру идеясымен тоғысып, жаңа мазмұнға ие болды. Бұл үдеріс халқымыздың тарихи тәжірибесін, еркіндікке ұмтылысын және әділетке деген талабын бір арнаға жинады. Сондықтан қазақ саяси ойының дамуы — үзілмейтін, сабақтас әрі тарихи маңызы зор жол.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию