Слайд 1
Шөгінді тау жыныстарын жіктеу және таралу механизмі
Презентация
Презентация на тему «Шөгінді тау жыныстарын жіктеу және таралу механизмі»
17 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Шөгінді жыныстар мәні
Шөгінді тау жыныстары Жер бетінің едәуір бөлігін жауып, құрлықта да, теңіздер мен мұхиттар түбінде де кең таралған. Олар мұнай, газ, көмір, тұз және фосфорит сияқты пайдалы қазбалармен тікелей байланысты, сондықтан геологияда ерекше орын алады. Мұндай қабаттар Жердің өткен табиғатын сақтап, ежелгі орта туралы маңызды дерек береді.
Слайд 3
Шөгінді жыныс түсінігі
Шөгінді тау жыныстары минералдық, органикалық және химиялық заттардың жиналып, шөгіп, кейін қатуынан түзіледі. Олар көбіне Жер бетінде немесе оған жақын жағдайда пайда болып, қабат түрінде орналасады. Кейде олардың құрамында қазба организмдердің қалдықтары сақталады.
Слайд 4
Ерекшеліктер жиыны
Шөгінді жыныстар төмен температура мен қысым жағдайында қалыптасады. Қабаттарының құрамы, түсі және түйір өлшемі әртүрлі болып келеді. Осындай белгілер олардың қай ортада түзілгенін анықтауға мүмкіндік береді.
Слайд 5
Қалыптасу кезеңдері
Шөгінді жыныстардың түзілу жолы үгілу, тасымалдану, шөгу, жинақталу, тығыздалу және цементтелу кезеңдерінен өтеді. Алдымен бастапқы жыныс бұзылады, кейін бөлшектер басқа орынға көшіп, белгілі бір ортада жиналады. Соңында олар нығыздалып, цементтеліп, қатты жынысқа айналады.
Слайд 6
Үгілудің түрлері
Үгілу физикалық, химиялық және биологиялық жолмен жүреді. Физикалық үгілу кезінде жыныс механикалық түрде ұсақталып, құрамы өзгермейді, ал химиялық үгілуде су, оттегі және көмірқышқыл газы минералдарды өзгертеді. Биологиялық үгілуде өсімдік тамырлары мен микроорганизмдер әсер етеді.
Слайд 7
Жіктелу негізі
Шөгінді жыныстар пайда болу жолына қарай кесек, химиялық, органогендік және аралас болып жіктеледі. Бұл топтардың әрқайсысы өзіндік құрамымен және қалыптасу механизммен ерекшеленеді. Мұндай жіктеу олардың табиғаттағы орнын нақты түсінуге көмектеседі.
Слайд 8
Кесек жыныстар
Кесек шөгінді жыныстар бұрынғы тау жыныстарының механикалық бұзылу өнімдерінен түзіледі. Конгломерат жұмырланған кесектерден, ал брекчия бұрышты кесектерден тұрады. Құмтас құм түйірлерінің цементтелуінен, ал алевролит пен сазды жыныстар өте ұсақ бөлшектерден пайда болады.
Слайд 9
Түйір өлшемі
Түйір өлшемі шөгінді материалдың тасымалдану қашықтығы мен орта энергиясын көрсетеді. Ірі қойтастар мен қиыршықтастар күшті ағысқа тән, ал жұмырланған түйірлер ұзақ жол жүргенін білдіреді. Өте ұсақ саз тынық су ортасында шөгеді.
Слайд 10
Химиялық жыныстар
Химиялық шөгінді жыныстар судағы еріген минералдардың тұнуынан қалыптасады. Су буланғанда тас тұзы, гипс және калий тұздары сияқты эвапориттер түзіледі. Кейбір әктастар мен үңгірдегі сталактиттер мен сталагмиттер кальций карбонатының шөгуінен пайда болады.
Слайд 11
Органогендік жыныстар
Органогендік жыныстар организм қалдықтарының жиналуынан түзіледі. Бұл топқа органогендік әктас, бор және көмір жатады, ал көмір өсімдік қалдықтарының ұзақ өзгеруінен қалыптасады. Мұнай мен газдың түзілуінде де органикалық қалдықтар маңызды рөл атқарады.
Слайд 12
Таралу күштері
Шөгінді материалдарды өзендер, жел, мұздықтар, теңіз толқындары мен ағыстары тасымалдайды. Кей жағдайда жердің тартылыс күші де беткейлік процестерді күшейтеді. Тасымалдаушы күштің энергиясы бөлшектердің қай жерде жиналатынын анықтайды.
Слайд 13
Өзен мен жел
Өзендер тау аймақтарынан ірі тастарды алып, ағыс баяулағанда оларды шөгіндіге айналдырады. Өзен шөгінділері аллювий деп аталып, сағада атырау түзуі мүмкін. Жел құм мен шаңды алысқа жеткізіп, бархан мен лесс сияқты пішіндерді қалыптастырады.
Слайд 14
Мұздық пен теңіз
Мұздықтар ірі және ұсақ материалды бірге тасымалдап, морена деп аталатын нашар сұрыпталған шөгінді қалдырады. Теңіздер мен мұхиттарда жағалауда ірі, ал терең бөліктерде ұсақ шөгінділер жиналады. Ал беткейдегі опырылу мен көшкіндерден түзілген материал коллювий деп аталады.
Слайд 15
Қабаттылық маңызы
Қабаттылық шөгінді жыныстардың ең басты белгісі болып саналады. Қабаттар құрамы, түсі және түйір өлшемі арқылы бір-бірінен ажыратылады, ал бұзылмаған жағдайда төменгі қабат ертерек, жоғарғы қабат кейінірек түзіледі. Қазба қалдықтар ежелгі өсімдіктер мен жануарлар туралы мәлімет беріп, салыстырмалы жасты анықтауға көмектеседі.
Слайд 16
Қазақстандағы таралуы
Қазақстанда Каспий маңы мен Тұран ойпаттарында қалың шөгінді қабаттар кең таралған. Батыс Қазақстанның мұнай-газ кендері шөгінді бассейндермен байланысты, ал Қаратау фосфорит кен орындарымен белгілі. Қарағанды мен Екібастұздағы көмірлі қабаттар, сондай-ақ құм, саз, әктас және гипс сияқты жыныстар елдің шаруашылығында кең қолданылады.
Слайд 17
Заключение
Шөгінді тау жыныстары Жердің геологиялық тарихын сақтайтын және табиғи ресурстардың маңызды қоймасы болып табылады. Олардың түзілу жолын, жіктелуін және таралу механизмін білу пайдалы қазбаларды табу мен табиғи ортаны түсіндіру үшін қажет. Қазақстан аумағындағы шөгінді бассейндер мұнай, газ, көмір, фосфорит және құрылыс материалдарына бай екенін көрсетеді. Сондықтан шөгінді жыныстарды зерттеу ғылым үшін де, шаруашылық үшін де аса маңызды.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию