Слайд 1
Шеткі сөйлеу аппараты Дауыс шығару
Презентация
Презентация на тему «Шеткі сөйлеу аппараты Дауыс шығару»
14 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Шеткі сөйлеу аппараты
Шеткі сөйлеу аппараты сөйлеуді тудыратын орындаушы мүшелер жүйесі болып саналады және ол тыныс алу, дауыс шығару, дыбысты құбылту бөліктерінен құралады. Бұл жүйе ауаның өкпеден шығуынан басталып, көмейдегі дауыс қатпарлары арқылы өтіп, ауыз қуысы мен мұрын қуысында нақтыланған дыбысқа айналады.
Слайд 3
Сөйлеу мүшелері
Сөйлеу мүшелеріне өкпе, бронхы, кеңірдек, көмей, тіл, ерін, тіс, таңдай, төменгі жақ және жұтқыншақ жатады. Олар бір-бірімен үйлесіп жұмыс істегенде ғана дұрыс дыбыс, буын және сөз жасалады.
Слайд 4
Тыныс алу бөлімі
Тыныс алу бөлімі сөйлеуге қажет ауа ағынын қамтамасыз етеді, сондықтан сөйлеу көбіне дем шығару кезінде жүзеге асады. Бұл бөлімге кеуде қуысы, өкпе, бронхы, кеңірдек, көкет және қабырғааралық бұлшықеттер кіреді. Ауа қысымы жеткілікті болмаса, дауыс әлсіз шығып, сөйлеу анық болмайды.
Слайд 5
Дауыс шығару
Дауыс шығару бөлімі көмейден және ондағы дауыс қатпарларынан тұрады. Дем шығарылған ауа дауыс қатпарларын тербетіп, негізгі үнді қалыптастырады, ал көмейдің жұмысы дыбыстың биіктігі мен күшіне әсер етеді.
Слайд 6
Дыбыс түзілуі
Дыбыс түзілуі кезінде көмейде пайда болған үн ауыз қуысы мен мұрын қуысында өзгеріске ұшырап, сөйлеу дыбысына айналады. Осы кезде тіл, ерін, жақ және таңдай сияқты мүшелер дыбыстың түрін нақтылайды. Мысалы, қазақ тіліндегі қатаң, ұяң және үнді дыбыстар дәл осы мүшелердің қозғалысы арқылы ажыратылады.
Слайд 7
Артикуляция қызметі
Артикуляция бөлімі дыбыстарды дәл айтуға жауап береді және ол белсенді әрі бәсең мүшелердің қимылы арқылы іске асады. Белсенді мүшелерге тіл, ерін, жұмсақ таңдай және төменгі жақ жатады, ал бәсең мүшелерге тіс, альвеола, қатты таңдай және жұтқыншақ кіреді. Осы мүшелердің дәл орналасуы әр дыбыстың өзіне тән жасалуын қамтамасыз етеді.
Слайд 8
Тілдің рөлі
Тіл сөйлеудегі ең қозғалмалы және ең маңызды артикуляциялық мүше болып есептеледі. Оның ұшы, алды, ортасы және түбі әр түрлі дыбыстарды шығаруға қатысып, дауыссыздар мен дауыстылардың айырмасын жасайды. Тілдің қимылы шектелсе, сөйлеудің анықтығы төмендейді.
Слайд 9
Ерін мен жақ
Ерін мен төменгі жақ дыбыстардың жасалуына тікелей қатысып, әсіресе еріндік дыбыстарды қалыптастырады. Еріннің ашылуы, жабылуы және созылуы сөздің әуезін өзгертеді, ал төменгі жақтың қозғалысы ауыз қуысының көлемін реттейді. Сондықтан бұл мүшелер сөйлеудің дәлдігі мен табиғилығына әсер етеді.
Слайд 10
Мұрын қуысы
Мұрын қуысы сөйлеуде резонатор қызметін атқарып, дыбысқа ерекше тембр береді. Ол әсіресе мұрын жолы арқылы айтылатын дыбыстардың қалыптасуына қатысады және ауыз қуысымен бірге жұмыс істейді. Мұрын қуысының өткізгіштігі бұзылса, дауыс тұйық әрі өзгерген болып естіледі.
Слайд 11
Резонаторлар
Резонаторлар дыбысты күшейтіп, оның сапасын өзгертетін қуыс мүшелер болып табылады. Ауыз қуысы, жұтқыншақ және мұрын қуысы сөйлеу үнін байытып, әр адамның дауысына тән ерекшелік береді. Осы қуыстардың көлемі мен пішіні өзгерсе, дауыс тембрі де өзгереді.
Слайд 12
Дауыс пен сөйлеу
Дауыс сөйлеудің негізін құрайды, бірақ ол толық сөйлеу үшін артикуляциямен бірігуі керек. Тек көмейде пайда болған үн жеткіліксіз, өйткені оны тіл мен ерін нақты дыбысқа айналдырады. Сондықтан дауыс шығару мен дыбыс айту біртұтас процесс ретінде қарастырылады.
Слайд 13
Бұзылыстар
Шеткі сөйлеу аппаратының бұзылыстары дыбыс айтуға, сөйлеу қарқынына және дауыстың күшіне әсер етеді. Мысалы, дизартрия кезінде сөйлеу аппаратының иннервациясы жеткіліксіз болып, дыбыстардың анық айтылуы бұзылады. Мұндай жағдайда тыныс алу, дауыс және артикуляция бөліктерінің үйлесімі әлсірейді.
Слайд 14
Қорытынды байланыс
Шеткі сөйлеу аппараты үш негізгі бөліктің бірлескен жұмысы арқылы сөйлеуді жүзеге асырады. Тыныс алу ауа ағынын береді, дауыс бөлімі үн тудырады, ал артикуляциялық мүшелер сол үнді нақты дыбысқа айналдырады. Осы жүйенің әр буыны дұрыс жұмыс істегенде ғана сөйлеу анық, әсерлі және түсінікті болады.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию