Презентация на тему «Сутектің тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш қасиеттері мен гидридтер»

Слайд 1

Сутектің тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш қасиеттері мен гидридтер

Слайд 2

Сутектің қасиеті

Сутек — тотығу дәрежесі +1, ал метал гидридтерінде −1 болатын ең жеңіл элемент, сондықтан ол жағдайға қарай әрі тотықтырғыш, әрі тотықсыздандырғыш бола алады. Егер сутек электрон берсе, ол тотығады да, күшті тотықсыздандырғыш ретінде әрекет етеді; ал электрон қосып алса, тотықтырғыш қасиет көрсетеді. Мысалы, сутек көптеген металл оксидтерін тотықсыздандырып, олардан металды бөліп алады.

Слайд 3

Тотықсыздандырғыш Рөлі

Сутек жоғары температурада мыс(ІІ) оксиді, темір(ІІІ) оксиді сияқты қосылыстарды қалпына келтіре алады. Бұл кезде сутек электрон беріп, су түзеді, ал металл иондары электрон қабылдайды. Сондықтан өндірісте сутек кейбір металдарды алу мен тазартуда кең қолданылады.

Слайд 4

Тотықтырғыш Қасиеті

Сутек кейбір белсенді металдармен әрекеттескенде электрон қабылдап, гидрид ионын түзеді және тотықтырғыш болып көрінеді. Мұндай құбылыс натрий, кальций, литий сияқты металдармен түзілетін иондық гидридтерде байқалады. Бұл сутектің бір ғана элемент бола тұра екі түрлі химиялық мінез көрсетуінің айқын мысалы.

Слайд 5

Гидридтер Түзілуі

Гидридтер — сутектің басқа элементтермен түзетін бинарлық қосылыстары, олар иондық, коваленттік және металдық түрлерге бөлінеді. Иондық гидридтер белсенді металдардан, коваленттік гидридтер бейметалдардан, ал металдық гидридтер кейбір өтпелі металдардан түзіледі. Гидридтердің түзілуі элементтің табиғатына және байланыс түріне тәуелді.

Слайд 6

Иондық Гидридтер

Иондық гидридтерге натрий гидриді, кальций гидриді және литий гидриді жатады. Олар көбіне жоғары температурада металдың сутекпен тікелей қосылуы арқылы түзіледі және суда тез ыдырайды. Мұндай қосылыстарда сутек −1 тотығу дәрежесін қабылдайды.

Слайд 7

Коваленттік Гидридтер

Коваленттік гидридтерге метан, аммиак, күкіртсутек және су сияқты қосылыстар кіреді. Бұларда сутек бейметалмен ортақ электрон жұптары арқылы байланыс түзеді. Олардың қасиеттері молекула құрылысына және байланыс полярлығына байланысты әртүрлі болады.

Слайд 8

Сутек Пероксиді

Сутек пероксиді — құрамы Н₂О₂ болатын, оттек атомдары арасында әлсіз байланысы бар ерекше қосылыс. Ол тұрақсыздау болғандықтан оңай ыдырап, су мен оттекке айналады: 2Н₂О₂ → 2Н₂О + О₂. Осы себепті ол әрі тотықтырғыш, әрі тотықсыздандырғыш қасиет көрсете алады.

Слайд 9

Ерекше Реакциялар

Сутек пероксиді қышқыл ортада көбіне тотықтырғыш, ал кейбір жағдайларда тотықсыздандырғыш ретінде әрекет етеді. Мысалы, натрий сульфитін натрий сульфатына дейін тотықтырады, ал кейде йодид иондарын йодқа дейін тотықтыра алады. Оның мұндай екіжақты мінезі химияда, медицинада және ағартқыш заттарда кең қолданылуымен байланысты.

Слайд 10

Заключение

Сутек — химиялық тұрғыдан ең қызық элементтердің бірі, өйткені ол бір жағдайда электрон беріп тотықсыздандырғыш, ал басқа жағдайда электрон қабылдап тотықтырғыш бола алады. Оның гидридтер түзуі белсенді металдармен, бейметалдармен және өтпелі металдармен әртүрлі байланыс түрлерін көрсетеді. Сутек пероксиді де осы екіжақты қасиетті айқын дәлелдейді, себебі ол ортаға қарай өз рөлін өзгертеді. Сондықтан сутек пен оның қосылыстары тотығу-тотықсыздану химиясын түсінуде негізгі үлгі болып саналады.