Слайд 1
Түркі факторы қазақстандық этносаяси тарихында IX–XII ғасырларда
Презентация
Презентация на тему «Түркі факторы қазақстандық этносаяси тарихында IX–XII ғасырларда»
15 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Түркі ықпалы
IX–XII ғасырларда Қазақстан аумағында түркі тайпаларының саяси үстемдігі күшейіп, этносаяси даму солардың ықпалымен жүрді. Бұл кезеңде оғыз, қимақ және қыпшақ бірлестіктері өңірдегі билік, көші-қон және тайпалық қатынастарды айқындады. Түркі тілі, әскери ұйым және далалық басқару дәстүрі кейінгі қазақ халқының қалыптасуына негіз болды.
Слайд 3
Оғыз мемлекеті
IX ғасырдың соңы мен XI ғасырдың басында Сырдарияның орта және төменгі ағысында Оғыз мемлекеті қалыптасты. Оның құрамына қаңғарлар, печенегтер және Арал мен Каспийдің солтүстігіндегі тайпалар кірді. Оғыздардың батысқа қарай жылжуы Қазақстанның оңтүстігі мен батысындағы этникалық құрамды өзгертті.
Слайд 4
Қимақ қағанаты
IX ғасырдың аяғы мен XI ғасырдың басында Ертіс өңірі мен Солтүстік-Шығыс Қазақстанда Қимақ қағанаты күшейді. Араб тілді деректерде қимақтар туралы алғаш осы кезеңде мәліметтер кездеседі. Қимақ бірлестігі жеті тайпадан тұрғаны айтылады, бұл оның күрделі этникалық құрылымын көрсетеді.
Слайд 5
Қыпшақ өрлеуі
XI–XII ғасырларда қыпшақтар Қазақстан даласында жетекші күшке айналды. Олар Сырдарияның төменгі ағысы, Арал маңы, Орталық және Батыс Қазақстан кеңістігінде үстемдік етті. Қыпшақ бірлестігіне қарлұқтар, жікілдер, қайлар, баяттар және басқа да тайпалар қосылып, кең этникалық қауым қалыптасты.
Слайд 6
Тайпалық құрам
Қазақстандағы түркі факторын түсіну үшін тайпалардың араласуы мен бірігуін ескеру қажет. Оғыз, қимақ, қыпшақ, қарлұқ және басқа топтар бір аймақтан екіншісіне көшіп, жаңа саяси одақтар құрды. Мұндай үдеріс этностық шекараларды икемді етіп, ортақ далалық мәдени кеңістік жасады.
Слайд 7
Сырдария өңірі
Сырдария аңғары IX–XII ғасырларда түркі тайпаларының қақтығысы мен ықпалдастығы өткен басты өңір болды. Бұл жерде қалалар мен көшпелі аймақтар түйісіп, билік үшін күрес күшейді. Сыр бойындағы Янгикент, Отырар, Испиджаб сияқты орталықтар түркі мемлекеттерінің саяси тірегіне айналды.
Слайд 8
Жетісу маңы
Жетісу IX–XII ғасырларда қарлұқтар, кейін қарақытайлар ықпалына түскен маңызды аймақ болды. XII ғасырдың 30–40-жылдарында Елюй Даши бастаған қарақытайлар Жетісуда өз үстемдігін орнатты. Бұл өзгеріс өңірдегі түркі тайпаларының саяси бағытын қайта қалыптастырды.
Слайд 9
Қарахандық дәуір
XI–XII ғасырларда Қарахан мемлекеті түркі әлеміндегі маңызды саяси құрылымдардың бірі болды. Оның қалаларында ақша сарайлары жұмыс істеп, қала мәдениеті дамыды. Ислам дінінің таралуы әкімшілік пен мәдени өмірге жаңа мазмұн берді.
Слайд 10
Ислам ықпалы
IX–XII ғасырларда ислам дінінің таралуы түркі қоғамының рухани және жазба мәдениетіне әсер етті. Осы кезде ғылыми және әдеби еңбектер араб тілінде жазыла бастады. Бұл құбылыс Қазақстандағы түркі элитасының ислам өркениетімен тығыз байланыс орнатқанын көрсетеді.
Слайд 11
Қалалық мәдениет
Түркі фактор тек көшпелі өмірмен шектелмей, қалалық орталықтарды да қамтыды. Тараз, Испиджаб, Шаш және Бұхара сияқты қалаларда қолөнер, сауда және ақша айналымы дамыды. Қала мен дала байланысы этносаяси тарихтың маңызды бөлігіне айналды.
Слайд 12
Әскери ұйым
Түркі мемлекеттерінің күшеюі әскери жүйенің жоғары деңгейде ұйымдастырылуына сүйенді. Жылқыға негізделген атты әскер, ру-тайпалық жасақтар және қаған билігі далалық саясаттың өзегін құрады. Осындай әскери тәртіп көшпелі бірлестіктердің кең аумақты бақылауына мүмкіндік берді.
Слайд 13
Далалық көші-қон
IX–XII ғасырларда тайпалардың үздіксіз қозғалысы Қазақстанның этникалық картасын өзгертті. Оғыздардың батысқа ығысуы, қимақтардың орманды-дала белдеулерінен оңтүстікке жақындауы және қыпшақтардың кеңеюі жаңа қауымдастықтар туғызды. Бұл көші-қондар кейінгі қазақ этногенезіне тікелей әсер етті.
Слайд 14
Қазақ негізі
Түркі фактор Қазақстандағы кейінгі қазақ халқының қалыптасу алғышарттарын жасады. XI–XII ғасырларда қыпшақ ортада «қазақ» атауына жақын әлеуметтік ұғымдардың көріне бастағаны айтылады. Тайпалардың бірігуі, тілдік жақындасуы және ортақ шаруашылық кеңістік қазақ этникалық бірлігінің негізін қалады.
Слайд 15
Қорытынды
IX–XII ғасырлардағы Қазақстанның этносаяси тарихы түркі тайпаларының қозғалысы, мемлекет құруы және өзара ықпалдасуы арқылы қалыптасты. Оғыз, қимақ, қыпшақ және қарлұқ бірлестіктері өңірдің саяси картасын қайта жасап, түркі тілдік және мәдени үстемдікті орнықтырды. Исламның таралуы мен қалалардың өсуі бұл үдерісті тереңдетіп, қазақ халқының тарихи негізін дайындады.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию