Слайд 1
Түркі өркениеті және ұлы дала
Презентация
Презентация на тему «Түркі өркениеті және ұлы дала»
9 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Түркі өркениетінің бастауын
Түркі өркениетінің тамыры біздің дәуірімізге дейінгі бірінші мыңжылдықта Еуразияның орталығында қалыптасқан ғұн, сақ, үйсін сияқты тайпалық бірлестіктерге дейін барады. Алтайдан Каспийге дейін созылған Ұлы дала кеңістігі осы тайпалардың әскери-саяси және мәдени дамуына табиғи орта болды. Деректерде ғұн державасының батысқа жорығы, сақтардың «аң стилі» өнері, үйсіндердің мемлекеттік құрылымы түркілік мемлекеттік дәстүрдің алғышарты ретінде сипатталады. Осы ежелгі кезеңде мал шаруашылығына негізделген көшпелі өмір салты мен алғашқы қалалық орталықтар қатар дамып, кейінгі түркі қағанаттарына іргетас қалады.
Слайд 3
Түрік қағанаты дәуірі
Алғашқы біртұтас Түрік қағанаты шамамен 551–630 жылдары құрылып, Еуразия даласындағы тұңғыш ірі империя ретінде тарихқа енді. Қағанат шығыста Қытай шекараларынан бастап, батыста Қара теңіз бен Дунайға дейінгі аумақты қамтып, Ұлы даладағы саяси тәртіп пен сауда жолдарын бақылауда ұстады. Бумын, Істеми, кейінірек Білге қағандар тұсында әскери ұйымдасу, салық жүйесі, елшілік қатынастар жоғары деңгейде дамыды. Бұл кезеңде түркі тайпалары бір ту астына бірігіп, өзін жеке өркениеттік күш ретінде таныта бастады.
Слайд 4
Дала өркениетінің ерекшелігі
Дала өркениеті деп аталатын түркілердің көшпелі өмір салты жылқыға негізделген қозғалмалы шаруашылық, әскери тәртіп және табиғатпен үйлесімді тіршілік арқылы сипатталды. Көшпелі қоғамда ру-тайпалық байланыстар, ақсақалдар кеңесі, билер соты сияқты өзіндік басқару институттары қалыптасты. Ұзақ қашықтықтарға жылдам қозғалуға мүмкіндік берген атты әскер тактикасы арқылы түркілер Жібек жолы бойындағы қалалар мен отырықшы өркениеттермен тұрақты байланыс орнатты. Осындай өзара ықпалдастық нәтижесінде дала мен қала мәдениеті тоғысып, біртұтас тарихи-мәдени кеңістік пайда болды.
Слайд 5
Жазу және мұра
Орхон–Енисей сына жазулы ескерткіштері шамамен VIII ғасырда Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөк құрметіне қойылып, түркі әлемінің жазба мұрасының өзегіне айналды. Бұл жазбаларда мемлекетті басқару, ел бірлігі, ата-баба өсиеті мен дүние танымы поэтикалық әрі саяси тілмен баяндалған. Зерттеушілер бүгінгі күнге дейін Алтай, Жетісу, Хакасия, Тува аймақтарынан екі жүзден астам көне түркі жазу ескерткішін анықтаған. Бұл деректер түркілердің тек жауынгер емес, ойшыл, заң мен сөзге мән берген өркениет иесі болғанын айқын көрсетеді.
Слайд 6
Дін және дүниетаным
Көне түркілердің басты дүниетанымдық негізі көкке, жерге және ата-баба рухына табынуды біріктірген тәңіршілдік болды. Тәңір, Жер–Су ұғымдары биліктің заңдылығын, адамның табиғат пен қоғам алдындағы жауапкершілігін түсіндіретін рухани жүйе рөлін атқарды. Кейінгі ғасырларда Ұлы дала кеңістігінде буддизм, манихейлік, христиандықтың несториандық тармағы, әсіресе VIII–X ғасырлардан бастап ислам діні таралып, түркі мәдениетімен астаса бастады. Осылайша түркі өркениеті рухани жағынан көпқабатты сипат алып, төзімділік пен түрлі сенімдерді қатар қабылдай білу дәстүрін қалыптастырды.
Слайд 7
Ұлы дала және қала
Ұлы дала тек көшпелі кеңістік қана емес, сонымен бірге түркі өркениетінің маңызды қалалық орталықтарын қамтыған аймақ болды. Тараз, Сайрам, Отырар, Баласағұн сияқты қалалар VI–XII ғасырлар арасында сауда, қолөнер, ғылым мен жазба мәдениеттің орталығына айналды. Жібек жолы бойындағы бұл шаһарларда түркі, иран, араб, қытай және басқа да халықтардың өкілдері тауар ғана емес, білім мен идея алмасып отырды. Археологиялық қазбаларда табылған керамика, теңгелер, су жүйелері, қолөнер шеберханалары далалық және отырықшы мәдениеттің терең ықпалдасуын дәлелдейді.
Слайд 8
Түркі әлемінің мұрасы
Бүгінгі күні түркі тілдес халықтар Еуразия аумағының шамамен төрттен бірін алып, Қазақстан, Түркия, Әзербайжан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түрікменстан және басқа да елдерде өмір сүруде. Олардың ортақ тілдік негізі, ұқсас салт-дәстүрлері мен тарихи жадында сақталған «Ұлы дала», «көк бөрі», «еркіндік» сияқты түсініктер түркі өркениетінің жалғастығын көрсетеді. Халықаралық деңгейде түркі ынтымақтастығы ұйымдары, ғылыми конференциялар мен мәдени жобалар арқылы ортақ мұраны зерттеу мен насихаттау жанданып келеді. Бұл бастамалар түркі өркениетін тек өткеннің естелігі емес, қазіргі заманғы мәдени және саяси үдерістердің белсенді қатысушысы ретінде танытады.
Слайд 9
Заключение
Түркі өркениеті мен Ұлы дала тарихы бірнеше мыңжылдыққа созылған күрделі саяси, мәдени және рухани үдерістердің тоғысын көрсетеді. Ғұндар мен сақтардан бастап Түрік қағанаты, ортағасырлық қалалар мен қазіргі тәуелсіз мемлекеттерге дейінгі жолда түркі халықтары Еуразия кеңістігінің бейнесін айқындап келді. Жазба ескерткіштер, қалалар, ауыз әдебиеті мен дүниетаным түркі өркениетінің әлемдік мәдениет қазынасына қосқан нақты үлесін айғақтайды. Бүгін бұл мұраны ғылыми тұрғыдан зерделеу және жас ұрпақ санасына сіңіру Ұлы даланың өткенін түсініп, болашағын жоспарлаудың маңызды алғышарты болып отыр.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию