Презентация на тему «Тұсау кесер дәстүрі»

Слайд 1

Тұсау кесер дәстүрі

Слайд 2

Тұсау кесер мәні

Тұсау кесер — сәби қаз тұрып, тәй-тәй баса бастағанда жасалатын қазақтың ежелгі дәстүрі. Бұл рәсім баланың алғашқы қадамы сәтті болып, жолы ашық, өмірі берекелі болсын деген ниетпен өткізіледі. Тұсауы кесілмеген бала сүріншек болады деген сенім де осы ғұрыппен байланысты.

Слайд 3

Алғашқы қадам

Дәстүр әдетте бала еңбектеуден өтіп, өз аяғымен тұра бастаған кезде жасалады. Сол сәтте ата-ана туыстарын шақырып, шағын той ұйымдастырады. Қазақ түсінігінде бұл — баланың өміріндегі маңызды белес, өйткені ол енді өз бетімен қадам басуға көшеді.

Слайд 4

Ала жіп сыры

Тұсау кесуде көбіне ала жіп пайдаланылады, ал оның мағынасы — «біреудің ала жібін аттамасын» деген тілек. Кей өңірлерде жасыл шөп, тоқ ішек сияқты нұсқалар да кездеседі, әрқайсысы жақсы ырымға негізделген. Жіпті баланың аяғына байлап, кейін оны ел ішінде сыйлы, жүрісі ширақ адамға кестірген.

Слайд 5

Жүрісі ширақ адам

Тұсауды кесетін кісіні баланың ата-анасы алдын ала таңдайды, себебі оның мінезі мен өмір жолы балаға үлгі деп саналған. Әдетте беделді, үлкен, көпті көрген адамға немесе жүрісі жылдам, пейілі жақсы әйелге кестірген. Қазақ ұғымында сүріншек, жайбасар адамға кестірмеген, өйткені баланың жолы соған ұқсап қалмасын деген сенім болған.

Слайд 6

Тойдың көркі

Тұсау кесер кезінде шашу шашылып, дастарқан жайылып, жиналған жұрт балаға ақ тілегін арнаған. Бұрынғы уақытта сыйлық ретінде ат пен ер-тоқым берген кездер де болған, ал қазір көбіне ойыншық, киім-кешек немесе қажетті заттар сыйлайды. Мұндай той баланың ғана емес, бүкіл әулеттің қуанышы ретінде өтеді.

Слайд 7

Дәстүрдің тілі

Бұл рәсімнің әр бөлшегі тәрбиеге негізделген: адалдық, ынтымақ, тазалық, жол ашық болсын деген тілек бірден аңғарылады. Сондықтан тұсау кесу тек қана баланың жүруімен байланысты емес, ол қазақтың бала болашағына артқан үмітін де көрсетеді. Дәстүрдің сақталуы ұрпаққа берілетін мәдени сабақтастықты айқындайды.

Слайд 8

Қазіргі жалғасы

Бүгінде тұсау кесер қалаларда да, ауылда да жиі аталып өтетін отбасылық ғұрыптардың бірі болып қалды. Кей жерлерде оған ұлттық киім, ән мен күй, арнайы дастарқан қосылып, мереке мазмұны бұрынғыдан да көркейе түсті. Осы арқылы көне дәстүр жаңа ортада да өз мәнін жоғалтпай, өмір сүруін жалғастырып келеді.

Слайд 9

Ұрпаққа аманат

Тұсау кесу — баланың алғашқы қадамын қуанышқа айналдыратын, тәрбие мен тілекке құрылған мәні терең салт. Ол арқылы қазақ халқы баланың болашағына жақсылық тілеп қана қоймай, адалдық пен ізеттілікке үндеген. Бұл дәстүр бүгін де ұлттық болмыстың айқын белгісі ретінде бағаланады.

Слайд 10

Заключение

Тұсау кесер дәстүрі баланың тұңғыш қадамын ел болып қуанып қарсы алатын ерекше ғұрып ретінде сақталып келеді. Оның ішінде ала жіп, шашу, сый-құрмет пен ақ тілек сияқты мәнді белгілер бар. Бұл салт қазақтың бала тәрбиесіне, болашаққа сеніміне және адалдық туралы түсінігіне терең байланысты.