Слайд 1
Таулардың климатқа әсері
Презентация
Презентация на тему «Таулардың климатқа әсері»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Таулар мен климат
Таулар климатты өзгертетін табиғи кедергі болып саналады, өйткені олар ауа массаларының қозғалысын тежеп, ылғал мен жылудың таралуын қайта бөледі. Биіктік артқан сайын ауа температурасы төмендеп, атмосфера қысымы азаяды, сондықтан таулы аймақтардың ауа райы жазықтарға қарағанда әлдеқайда өзгеше болады. Мұндай айырмашылықтар таулардың климатқа тікелей әсер ететін негізгі белгісі болып табылады.
Слайд 3
Биіктік әсері
Тауларда биіктеген сайын ауа температурасы орта есеппен әр километрде 5-6 градусқа төмендейді. Мысалы, Қазақстанның таулы өңірлерінде жазыққа қарағанда салқын ауа райы басым, ал тау басында қыс ұзақ әрі қатал болады. Осыған байланысты бір таудың әр деңгейінде температура, ылғалдылық және жел режимі әртүрлі қалыптасады.
Слайд 4
Жауын-шашын таралуы
Тауларға көтерілген ауа салқындап, құрамындағы су буы бұлтқа айналады да, жауын-шашын көбейеді. Орташа таулы аймақтарда жылдық жауын-шашын 550-800 миллиметрге жетсе, Алтайда ол 1000-1500 миллиметрге дейін барады. Сондықтан тау беткейлерінде ылғал көбірек болып, ал ық жағында құрғақтау жағдай қалыптасады.
Слайд 5
Ауа массалары
Таулар ауа массаларының бағытын өзгертіп, бір беткейде ылғалды, екінші беткейде құрғақ климат қалыптастырады. Биік жоталар желдің өтуін бөгеп, жауын-шашынның аумақ бойынша біркелкі таралмауына себеп болады. Осы құбылыс тау алды жазықтары мен тау ішіндегі климаттың айырмашылығын күшейтеді.
Слайд 6
Тік белдеулік
Тауларда климат биіктікке қарай біртіндеп ауысып отыратын тік белдеулік заңдылығын құрайды. Тау етегінде жылы әрі құрғақтау жағдай болса, биікке көтерілген сайын салқын әрі ылғалды белдеулер пайда болады. Қазақстанның Алтай, Тянь-Шань және Жетісу Алатауы сияқты өңірлерінде бұл заңдылық айқын байқалады.
Слайд 7
Микроклимат
Таулы жерлерде бір аңғардың өзінде күнгей мен теріскей беткейлердің климаты әртүрлі болуы мүмкін. Күнгей беткейлер көбірек қызады, ал теріскей беткейлер салқындау әрі ылғалдырақ келеді. Сондықтан тауларда өте шағын аумақта да табиғи жағдайлар күрт өзгеріп отырады.
Слайд 8
Табиғатқа ықпал
Таулар тек климатты ғана емес, өзен ағысын, мұздықтардың таралуын және өсімдік жамылғысын да өзгертеді. Мысалы, биік тауларда жауын-шашын молайып, мұздықтар мен қар қоры сақталады, бұл төменгі аймақтарды сумен қамтамасыз етуге әсер етеді. Осы себепті таулар климаттық жүйенің маңызды реттеушісі болып саналады.
Слайд 9
Қазақстан мысалы
Қазақстанда таулы аймақтар мен жазықтар арасындағы айырмашылық өте айқын: жазықта жауын-шашын аз әрі ауа температурасы жоғарырақ болса, тауда ылғал көбірек және ауа салқындау келеді. Оңтүстік Қазақстанның таулы өңірлерінде жауын-шашынның 700 миллиметрге дейін, ал биік тауларда 1000 миллиметрге дейін жететіні байқалады. Бұл ел аумағында таулардың климатты аймақ бойынша өзгертетінін нақты дәлелдейді.
Слайд 10
Заключение
Таулар климатқа температураны төмендету, жауын-шашынды арттыру және ауа массаларының қозғалысын өзгерту арқылы әсер етеді. Биіктік артқан сайын климат та біртіндеп ауысып, тік белдеулік қалыптасады. Қазақстан мен Орта Азиядағы мысалдар таулардың ауа райы мен ылғалдың таралуын анықтайтынын көрсетеді. Сондықтан тауларды жер бедерінің бір бөлігі ғана емес, климатты реттейтін маңызды табиғи жүйе деп қарастыру керек.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентациюРазделы:География