Слайд 1
Жаңа туған нәрестенің терісі мен оның қосалқылары
Презентация
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 1
Презентация
Слайд 2
Жаңа туған нәрестенің терісі көбіне бозғылт-көгілдір реңкті болып, аздап ісінген көрінеді. Жауырын тұсында ұрықтық түк сақталады, ал туғаннан кейін тері алғашқы майлаумен жабылады. Бұл майлауда түлеген эпидермис, май және холестерин болады.
Слайд 3
Тері алғашқы майлаудан тазаланған соң, бірнеше сағат ішінде қызғылт-қызыл түске енеді. Бұл құбылыс жаңа туған нәрестенің физиологиялық эритемасы деп аталады және өмірінің алғашқы екі күнінде айқынырақ байқалады. Шала туған нәрестелерде ол жиірек әрі ұзақтау сақталады.
Слайд 4
Өмірдің екінші немесе үшінші күнінде көптеген нәрестелердің терісі сарғыш тартады. Бұл жаңа туған нәрестелердің физиологиялық сарғаюы, яғни өтпелі гипербилирубинемиямен байланысты жағдай. Әдетте ол жеті мен он күн аралығында басылады.
Слайд 5
Үшінші немесе төртінші күні билирубин мөлшері орта есеппен 100–140 мкмоль/л болады. Доношенный нәрестеде 50 мкмоль/л-ден, ал шала туған нәрестеде 85–100 мкмоль/л-ден асқанда сарғаю көзге байқалады. Бір айдың соңына дейін сақталса, бұл қосымша тексеруді қажет ететін конъюгациялық сарғаюға күдік тудырады.
Слайд 6
Май бездері терінің барлық жерінде бар, бірақ алақан мен табанда болмайды, олардың қызметі ұрық дамуының жетінші айында басталады. Кейде мұрын мен ұртта тары дәніндей сары-қызғылт нүктелер көрінеді, бұл май бездерінің өзектері бітелгенде пайда болатын милия. Ол көбіне екі-үш ай ішінде өздігінен жоғалады.
Слайд 7
Тер бездері туған кезде толық жетілмеген болады және олардың өзектері кейде бітеліп, милиария пайда болады. Қалыптасу алдымен маңдай мен бас терісінде, кейін кеуде мен арқада аяқталады. Тер бөлу алғашқы екі айда белсендірек болып, толық реттелуі шамамен жеті жасқа дейін жалғасады.
Слайд 8
Туғандағы жұмсақ шаштар қысқа уақыт ішінде түсіп, олардың орнын тұрақты шаштар басады. Балаларда кірпік тез өседі, ал үш-бес жастағы ұзындығы кейде өмір бойы сақталады. Жас ұлғайған сайын шаштың қалыңдығы да арта түседі.
Слайд 9
Жаңа туған нәрестенің терісі нәзік болғандықтан, оны артық құрғатпай және тітіркендірмей күту керек. Алғашқы майлауды толық алып тастау міндетті емес, өйткені ол теріні қорғайды. Терідегі сарғаю, бөртпе немесе тершеңдік ұзақ сақталса, дәрігерге қаралу қажет.
Слайд 10
Әрине ❤️ Мәтінді **қазақша, қарапайым әрі ауызша жауап беруге ыңғайлы** етіп түсіндірейін.
**👶 Баланың терісінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктері**
Баланың терісі ересек адамның терісінен ерекшеленеді. Балаларда тері **жұқа, нәзік, қан тамырларына бай**, сондықтан тез зақымдалады және сыртқы әсерлерге сезімтал болады.
**1. Терінің негізгі қызметтері**
**Қызметі**
**Ерекшелігі**
**Тыныс алу қызметі**
Балаларда жақсы дамыған. Жаңа туған нәрестеде ересек адамға қарағанда шамамен **8 есе жоғары**
**Секреторлық**
Теріде витаминдер, ферменттер және биологиялық белсенді заттар түзіледі
**Пигмент түзуші**
Меланин түзіледі
**Резорбциялық (сіңіру)**
Балаларда өте жақсы дамыған. Сондықтан теріге жағылатын дәрілерді абайлап қолдану керек
**Сезімталдық**
Тері жанасуды, ауырсынуды, температураны сезеді
**Бөліп шығару**
Кішкентай балаларда әлсіз дамыған, тер бөлу жеткіліксіз
**Жылу реттеу**
Жаңа туған нәрестеде нашар дамыған. Сондықтан бала тез тоңады немесе қызып кетеді
**Қорғаныш**
Балаларда әлсіз дамыған, сондықтан тері тез жарақаттанады және инфекцияға бейім
**Диагностикалық**
Терінің түсі мен жағдайына қарап, кейбір ішкі ағзалардың бұзылыстарын байқауға болады
**2. Терінің құрылысы**
Тері екі негізгі қабаттан тұрады:
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию**1. Эпидермис**\
**2. Дерма**
Эпидермистің негізгі қабаттары:
базальды қабат;
түйіршікті қабат;
мүйізді қабат.
**Баланың терісінің ерекшеліктері:**
терінің барлық қабаттары ересектерге қарағанда **2–3 есе жұқа**;
базальды қабатта меланин аз түзіледі;
түйіршікті қабат нашар дамыған;
жаңа туған нәрестеде кератогиалин болмайды;
мүйізді қабаты өте жұқа — шамамен **2–3 қатар жасушадан** тұрады;
мүйізді қабат бос және суға бай, сондықтан оңай жарақаттанады.
**Дерма**
Баланың дермасында **жасушалық элементтер басым**, ал ересек адамда **талшықты құрылымдар басым**.
📌 **Шамамен 6 жаста баланың терісінің гистологиялық құрылысы ересек адамның терісіне жақындайды.**
**3. Жаңа туған нәрестенің терісі**
Туылған кезде баланың терісі:
бозғылт-көкшіл;
аздап ісінген;
кей жерлерінде түктермен жабылған.
Бұл түктер **лануго** деп аталады.
Туған кезде терінің бетінде **сыр тәрізді алғашқы май — vernix caseosa** болады.
Оның құрамында:
түлеген эпидермис жасушалары;
май;
холестерин және басқа заттар бар.
**4. Физиологиялық эритема**
Туғаннан кейін бірнеше сағаттан соң баланың терісі қызарып кетеді.
Бұл:
**Физиологиялық эритема** деп аталады.
Ол:
өмірдің алғашқы 1–2 күнінде байқалады;
шала туған балаларда айқынырақ болады.
**5. Физиологиялық сарғаю**
**2–3 күнде** нәрестенің терісі сарғыш түске ие болуы мүмкін.
Бұл қанда **билирубиннің жоғарылауына** байланысты.
**Механизмі:**
**Эритроциттер бұзылады → билирубин түзіледі → бауыр оны өңдейді → шығарылады.**
Жаңа туған нәрестеде:
эритроциттер физиологиялық түрде көп бұзылады;
бауырдың ферменттік жүйелері әлі толық жетілмеген.
Сондықтан билирубин уақытша көбейеді.
📌 Физиологиялық сарғаю әдетте **7–10 күнде жоғалады**.
Егер сарғаю **бірінші айдың соңына дейін сақталса**, қосымша тексеру қажет.
**6. Терінің қосалқылары**
**🟡 Май бездері**
Жаңа туған нәрестеде май бездері жақсы дамыған.
Олар **алақан мен табаннан басқа** жерлерде орналасады.
**Milia**
Бұл — мұрынның ұшында, мұрын қанаттарында және бетте пайда болатын **ұсақ ақшыл-сары нүктелер**.
Себебі:
**май бездерінің шығару өзектері бітеледі.**
Көбінесе **2–3 айда өздігінен жоғалады**.
❗ Арнайы ем қажет емес.
**7. Тер бездері**
Жаңа туған кезде тер бездері **жетілмеген**.
Сондықтан баланың тер бөлуі мен жылу реттелуі дұрыс қалыптаспаған.
Тер бездерінің қызметі біртіндеп дамиды және шамамен **7 жасқа қарай қалыптасады**.
**Miliaria**
Бұл — **тер бездерінің шығару өзектерінің бітелуі**.
Теріде су тамшысына ұқсайтын ұсақ көпіршіктер пайда болады.
**8. Шаш**
Туған кезде баланың денесінде болатын түктер біраз уақыттан кейін түсіп қалады.
Олардың орнына тұрақты шаштар өседі.
кірпіктер балаларда тез өседі;
3–5 жаста кірпіктің ұзындығы шамамен тұрақты болады;
жас ұлғайған сайын шаштың қалыңдығы артады.
**9. Балалардағы тері түсінің өзгерістері**
Бұл бөлім педиатрияда өте маңызды.
**⚪ Бозару**
Екі негізгі себебі бар:
**1. Нағыз анемия**
**Эритроциттер мен гемоглобин азаяды → тері бозарады.**
Бұл кезде **тері де, шырышты қабаттар да бозарады.**
**2. Жалған анемия**
Қан тамырларының спазмы болады → тері бозарады.
Бірақ шырышты қабаттар **бозғылт-қызғылт** болып қалады.
Нақты ажырату үшін **қандағы гемоглобинді анықтайды**.
**Симптом Филатова**
**Мұрын-ерін үшбұрышы бозғылт, ал бет ұрттары қызыл болады.**
Бұл **скарлатина кезінде** кездесетін қосымша белгі.
**🟡 Сарғаю**
Сарғаюдың екі маңызды түрін ажыратамыз.
**Каротиндік сарғаю**
Бала құрамында каротин көп тағамдарды көп жегенде пайда болуы мүмкін:
сәбіз;
цитрус;
асқабақ;
жұмыртқаның сарыуызы.
Ең маңызды белгі:
**алақан мен табан сарғаяды, бірақ склера мен шырышты қабаттардың түсі өзгермейді.**
**Патологиялық сарғаю**
Бұл кезде:
**тері + склера + шырышты қабаттар сарғаяды.**
Себептері:
Rh немесе АВО сәйкессіздігі;
вирусты гепатит;
өт жолдарының атрезиясы және т.б.
**🔵 Цианоз**
**Цианоз — терінің көкшіл түске боялуы.**
Көбінесе қанда оттегінің азаюымен, яғни **гипоксемиямен** байланысты.
Жиі:
тыныс алу жүйесі ауруларында;
жүрек-қантамыр жүйесі ауруларында байқалады.
**Цианоздың түрлері**
**Жалпы цианоз** — бүкіл дене көкшіл болады.
**Жергілікті цианоз:**
**акроцианоз** — саусақтар, мұрын, ерін, құлақ сырғалығы;
**периоральды цианоз** — ауыз айналасы;
**периорбитальды цианоз** — көз айналасы;
**мұрын-ерін үшбұрышының цианозы**.
**🔴 Гиперемия**
**Гиперемия — терінің қызаруы.**
**Қалыпты жағдайда:**
ыстықта;
суықта;
механикалық әсерден;
жүйке жүйесінің әсерінен пайда болуы мүмкін.
**Патологиялық гиперемия:**
қызба кезінде;
эритроциттер саны көбейгенде байқалады.
**«Қасқыр көбелегі» симптомы**
**Екі бетте + мұрын үстінде қызару** пайда болады.
Бұл **жүйелі қызыл жегіге** тән белгі.
**🟣 Терінің мәрмәрленуі**
**Мәрмәрлену — теріде тор тәрізді, ала-құла түстің пайда болуы.**
Себептері:
суық тию;
перифериялық қан тамырларының спазмы;
вегетативтік жүйке жүйесінің бұзылыстары;
ауыр қабыну аурулары;
қанның ұю жүйесінің бұзылыстары.
Мысалы, бала қыста қолғабынсыз ұзақ жүрсе, қолының терісі **мәрмәр тәрізді** болып кетуі мүмкін.
**🤎 Лас-қоңыр түсті тері**
Терінің лас-қоңыр түске өзгеруі ұзаққа созылған созылмалы ауруларда байқалуы мүмкін.
Мысалы:
асқазан-ішек жолдарының созылмалы ауруларында;
туберкулезде.
**🧠 Емтиханға ең қысқа схема**
**Баланың терісі:**
**Жұқа → нәзік → суды жақсы сіңіреді → тез жарақаттанады → қорғанышы әлсіз → жылу реттелуі нашар.**
**Тері түсінің өзгеруі:**
⚪ **Бозару** → анемия / тамыр спазмы
🟡 **Сарғаю** → билирубин жоғарылауы
🟡 **Алақан + табан ғана сары, склера қалыпты** → каротин
🔵 **Көгеру** → цианоз → гипоксемия
🔴 **Қызару** → гиперемия
🟣 **Торлы ала-құла түс** → мәрмәрлену
**Жаңа туған нәресте:**
**Туғаннан кейін → сыр тәрізді май → физиологиялық эритема → 2–3 күнде физиологиялық сарғаю → 7–10 күнде жоғалады.**