Презентация на тему «Что такое железо»

Слайд 1

Что такое железо

Слайд 2

Темір ұғымы

Темір — химиялық элемент әрі металл, оның белгісі Fe, атомдық нөмірі 26. Ол табиғатта таза күйінде сирек кездеседі, көбіне минералдар мен кен құрамында болады. Темір адамзатқа өте ертеден белгілі, ал оның қоспаларының бірі — болат, яғни темір мен көміртегінің қорытпасы.

Слайд 3

Химиялық белгісі

Темірдің латынша атауы ferrum сөзінен шыққандықтан, химиялық белгісі Fe болып жазылады. Бұл белгі ғылымда темірді қысқа әрі дәл көрсету үшін қолданылады. Темір периодтық жүйеде өтпелі металдарға жатады.

Слайд 4

Физикалық қасиеттері

Темір күміс түсті, қатты және салыстырмалы түрде берік металл. Оның тығыздығы шамамен 7,87 грамм текше сантиметрге тең, сондықтан ол алюминийден әлдеқайда ауыр. Темір қыздырғанда магниттік қасиетін біртіндеп жоғалтады және шамамен 1538 градус Цельсийде балқиды.

Слайд 5

Табиғаттағы таралуы

Темір Жер қыртысында кең таралған элементтердің бірі, оның үлесі шамамен 5,1 пайызды құрайды. Ол көбіне гематит, магнетит сияқты минералдар түрінде кездеседі. Таза темір табиғатта сирек болғандықтан, оны кеннен арнайы өңдеу арқылы алады.

Слайд 6

Алыну жолы

Темірді өндірудің негізгі жолы — темір кенін пеште тотықсыздандыру. Бұл процесте көміртек немесе оның қосылыстары темір оксидтерінен оттегін бөліп алып, металл темір түзеді. Осындай әдіс ежелден бері қолданылып келеді және кейін металлургияның дамуына негіз болды.

Слайд 7

Болат негізі

Темірдің ең маңызды қорытпасы — болат, өйткені оған аз мөлшерде көміртек қосу оның қасиетін қатты өзгертеді. Болат берік, иілгіш және құрылыста, машина жасауда, көлік өндірісінде кең қолданылады. Сондықтан темір тек жеке металл ретінде емес, қорытпа жасауға жарайтын негізгі шикізат ретінде де бағаланады.

Слайд 8

Шойын ерекшелігі

Темір мен көміртегінің тағы бір қорытпасы — шойын, онда көміртек мөлшері болатқа қарағанда көбірек болады. Шойын жоғары беріктігімен және құюға қолайлылығымен ерекшеленеді. Одан пеш бөлшектері, құбырлар, қақпақтар және әртүрлі тұрмыстық бұйымдар жасалады.

Слайд 9

Химиялық белсенділік

Темір орташа белсенді металл болғандықтан, ол оттегімен оңай әрекеттесіп, тот түзеді. Ылғал ауада бұл процесс жылдамдап, темір беті біртіндеп бұзылады. Сондықтан темір бұйымдарын бояу, қаптау немесе қорытпаға айналдыру арқылы қорғайды.

Слайд 10

Биологиялық маңызы

Темір адам ағзасы үшін де қажет, өйткені ол гемоглобиннің құрамына кіреді. Гемоглобин қанда оттегін тасымалдайды, сондықтан темір жетіспесе әлсіздік пен қаназдық пайда болуы мүмкін. Осы себепті темір ет, бауыр, бұршақ және кейбір көкөністер арқылы тағаммен бірге түсуі керек.

Слайд 11

Қолданылуы

Темір құрылыста, техникада, құрал-сайман жасауда және көлік өндірісінде кең қолданылады. Одан арматура, рельс, көпір бөлшектері, құбырлар мен әртүрлі механизмдер жасалады. Оның арзандығы мен берік қасиеті өнеркәсіпте өте тиімді материал етеді.

Слайд 12

Темір кестедегі орны

Темір периодтық жүйенің төртінші периоды мен сегізінші тобында орналасқан. Оның электрондық құрылысы бірнеше тотығу дәрежесін көрсетуіне мүмкіндік береді. Сондықтан темір химияда да, металлургияда да ерекше маңызды элемент саналады.

Слайд 13

Тарихи маңызы

Темірді кеңінен пайдалану адамзат тарихында Темір дәуірінің басталуына әкелді. Бұл кезеңде еңбек құралдары мен қару-жарақ сапасы жақсарып, шаруашылық пен соғыс ісі өзгерді. Кейін темір өңдеу технологиясы өркениет дамуының басты факторларының біріне айналды.

Слайд 14

Қорытынды мәні

Темір — тек металл емес, өнеркәсіп пен тіршіліктің негізгі элементтерінің бірі. Ол табиғатта кен түрінде кездеседі, ал адам оны өңдеп, болат пен шойын сияқты маңызды қорытпалар алады. Темірдің химиялық, физикалық және биологиялық қасиеттері оны күнделікті өмірде де, ғылымда да аса қажет етеді.

Слайд 15

ҚОРТЫНДЫ

Темір дегеніміз — атомдық нөмірі 26 болатын, Fe таңбасымен белгіленетін өтпелі металл. Ол Жер қыртысында кең таралған, бірақ көбіне кен құрамында кездеседі және сол кеннен өнеркәсіптік жолмен алынады. Темірдің болат, шойын сияқты қорытпалары қазіргі өндірістің негізін құрайды, ал оның ағзадағы рөлі денсаулық үшін маңызды.