Слайд 1
Орхон Енисей руникалық жазулары
Презентация
Презентация на тему «Орхон Енисей руникалық жазулары»
6 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Орхон-Енисей жазуы
Орхон-Енисей руникалық жазулары — көне түркі өркениетінің ең құнды жазба мұраларының бірі, олар негізінен VIII ғасырда тасқа қашалып жазылған. Бұл ескерткіштер алғаш Орхон өзені мен Енисей аңғарынан табылғандықтан осылай аталған, ал «руникалық» атауы олардың таңбаларының құпия әрі ерекше көрінуінен шыққан. Ғалымдар бұл жазуларды 1893 жылы Вильгельм Томсен оқығаннан кейін көне түркі тарихын зерттеу жаңа деңгейге көтерілді.
Слайд 3
Табылған орындары
Бұл жазбалардың негізгі шоғырланған жері — қазіргі Моңғолиядағы Орхон, Селенге өңірі, сондай-ақ Енисей өзені бойы мен Талас аңғары. Қазақстан аумағында да көне түркі руникалық ескерткіштерінің іздері сақталған, әсіресе Жамбыл облысы маңындағы жазбалар зерттеушілердің назарын аударады. Мұндай таралуы түркі тайпаларының кең аймаққа қоныстанғанын және ортақ жазу дәстүрі болғанын дәлелдейді.
Слайд 4
Негізгі ескерткіштер
Орхон-Енисей жазуларының ішіндегі ең әйгілілері — Білге қаған, Күлтегін және Тоныкөк құлпытастарындағы мәтіндер. Бұл ескерткіштерде қағанаттың әскери жорықтары, ел бірлігі, билік жүйесі және тарихи оқиғалар баяндалады. Мәтіндердің көркем тілі мен нақты деректері оларды жай жазба емес, тарихи-публицистикалық шығарма деңгейіне көтереді.
Слайд 5
Тілдік ерекшелігі
Орхон-Енисей әліпбиінде шамамен 38 әріп болғаны айтылады, ал кей деректерде 27 дыбыстық негізі көрсетіледі. Жазу оңнан солға қарай жазылған және таңбалары қысқа, айқын әрі тасқа ойып жазуға ыңғайлы болған. Осы ерекшеліктерінің арқасында ол түркі халықтарының алғашқы жазба мәдениетін танытатын жүйе ретінде бағаланады.
Слайд 6
Заключение
Орхон-Енисей руникалық жазулары түркі халықтарының ежелгі тарихын, тілін және дүниетанымын танытатын бірегей дереккөз болып табылады. Олар арқылы VIII ғасырдағы мемлекет, қоғам және рухани өмір туралы нақты мәлімет алуға болады. Күлтегін, Білге қаған және Тоныкөк жазбалары бүгінге дейін ғылыми құндылығын жоғалтқан жоқ, өйткені олар көне түркі өркениетінің өзіндік дауысын сақтап қалған.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию