Слайд 1
XI–XII ғасырлардағы түркі ойшылдарының дүниетанымы
Презентация
Презентация на тему «XI–XII ғасырлардағы түркі ойшылдарының дүниетанымы»
13 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Тарих дәуірі
XI–XII ғасырлардағы түркі ойшылдарының дүниетанымы Қарахан мемлекеті тұсындағы рухани жаңарумен тығыз байланысты болды. Осы кезеңде исламдық құндылықтар мен көне түркілік дәстүрлер тоғысып, тілге, білімге, әділетке және адамгершілікке сүйенген жаңа дүниетаным қалыптасты. Махмұд Қашқари, Жүсіп Баласағұни, Қожа Ахмет Ясауи, Ахмет Йүгінеки және Сүлеймен Бақырғани осы рухани кеңістіктің басты өкілдеріне айналды.
Слайд 3
Махмұд Қашқари
Махмұд Қашқари 1072–1074 жылдары Бағдатта «Диуани лұғат ат-түрк» еңбегін жазып, түркі сөздерін, мақал-мәтелдерін, өлеңдерін және тайпалар туралы деректерді бір арнаға жинады. Оның еңбегі түркі тілінің байлығын танытумен қатар, халықтың салт-дәстүрі мен тарихи жадын сақтаған құнды мұра болды. Қашқаридің көзқарасында тіл халықтың рухани болмысын айқындайтын басты белгі саналды.
Слайд 4
Түркі Тілі Құндылығы
Қашқари түркі тілін жай қатынас құралы емес, халықтың мәдени жадын сақтайтын рухани қазына деп білді. Ол араб оқырманына түркі тілдерінің жүйелілігін, икемділігін және байлығын дәлелдеуге ұмтылды. Сондықтан «Диуани лұғат ат-түрк» тек сөздік емес, XI ғасырдағы түркі әлемінің энциклопедиялық бейнесі болды.
Слайд 5
Жүсіп Баласағұни
Жүсіп Баласағұнидің «Құтадғу білік» дастаны мемлекет, әділет, ақыл, білім және қанағат туралы терең ойларды қамтиды. Шығарма 1069–1070 жылдары жазылып, билеуші мен қоғамның мінез-құлқын қалай реттеу керек деген сұраққа жауап берді. Баласағұни үшін бақытты елдің негізі әділ заңға, парасатқа және тәртіпке сүйенеді.
Слайд 6
Әділет Парасаты
Баласағұнидің дүниетанымында әділет мемлекет тірегіне айналды, ал ақыл мен білім адамды дұрыс шешімге бастайтын күш ретінде көрінді. Ол байлыққа шектен тыс құмартуды құптамай, қанағат пен өзін-өзі ұстауды жоғары қойды. Осылайша оның ілімі билік пен моральды біртұтас қарастыратын саяси-философиялық үлгі ұсынды.
Слайд 7
Қожа Ахмет Ясауи
Қожа Ахмет Ясауи XII ғасырдағы түркі сопылық ойының ең ірі өкілі болды және оның «Диуани хикмет» жинағы халыққа түсінікті тілмен жазылған рухани мұраға айналды. Ясауи адамның сыртқы ісінен бұрын ішкі тазалығына, ниетіне және жүрек тәрбиесіне мән берді. Оның ілімінде Алланы тану, нәпсіні жеңу және рухани кемелдікке жету басты мақсат болып саналады.
Слайд 8
Рухани Тазалық
Ясауи дүниетанымында нәпсімен күрес адамның рухани өсуінің негізгі шарты ретінде қарастырылды. Ол мейірімділікке, сабырға, адалдыққа, қарапайымдылыққа және бауырмалдыққа үндеді. Осы арқылы сопылық ойды түркі халықтарының күнделікті өмірі мен моральдық тәжірибесіне жақындатты.
Слайд 9
Ахмет Йүгінеки
Ахмет Йүгінекидің «Ақиқат сыйы» еңбегі білім, мінез, сөз мәдениеті және еңбек туралы тағылымды ойларға толы. Ол адамды байлық емес, ақыл мен білім биіктетеді деп есептеді. Йүгінеки үшін надандық қоғамды әлсірететін қауіпті құбылыс болды.
Слайд 10
Сөз Мәдениеті
Йүгінеки сөзді адамның ішкі мәдениетінің айнасы ретінде бағалады. Оның ойынша, адам ойланып сөйлеуі, өтіріктен сақтануы және біреуге тіл тигізбеуі керек. Жомарттық, сабыр, әдептілік және еңбекқорлық жақсы адамның басты қасиеттері ретінде сипатталды.
Слайд 11
Сүлеймен Бақырғани
Сүлеймен Бақырғани, Хакім ата атымен танылған сопылық ақын, Ясауи дәстүрін жалғастырып, діни-этикалық идеяларды түркі тілінде жеткізді. Оған телінетін шығармаларда рухани тазалық, тәубе, сабыр және ізгі мінез мәселелері кең орын алды. Бақырғани мұрасы сопылық ойды қарапайым халыққа жақындата түсті.
Слайд 12
Ортақ Ұстанымдар
Бұл ойшылдардың бәрін біріктіретін ортақ өзек — адамды білім, әділет және рухани тазалық арқылы кемелдікке жеткізу идеясы. Қашқари тіл мен мәдениетті, Баласағұни әділет пен парасатты, Ясауи рухани тазаруды, Йүгінеки білім мен тәрбиені, Бақырғани сопылық ізгілікті алға шығарды. Олардың еңбектері түркі-мұсылман дүниетанымының біртұтас рухани жүйеге айналғанын көрсетеді.
Слайд 13
Заключение
XI–XII ғасырлардағы түркі ойшылдарының мұрасы түркі халықтарының рухани тарихындағы шешуші кезеңді бейнелейді. Олар тілдің құнын, білімнің күшін, әділеттің маңызын және адамның ішкі тазалығын әр қырынан түсіндірді. Осы еңбектердің бәрі түркі дүниесінде кемел адам туралы ортақ түсінік қалыптастырды.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию