Презентация на тему «Раннесредневековые государства 6-10 веков»

Слайд 1

Раннесредневековые государства 6-10 веков

Слайд 2

Түркі қағанатының құрылуы

552 жылы Бумын қаған бастаған түркілер Алтай мен Орхон өңірінде алғашқы Түркі қағанатын құрды. Қағанат қысқа уақыт ішінде Маньчжуриядан Қара теңіз жағалауына дейінгі кең аумаққа ықпал етті. 603 жылы ішкі қайшылықтар күшейіп, мемлекет Батыс және Шығыс қағанаттарға бөлінді.

Слайд 3

Батыс Түрік қағанаты

Батыс Түрік қағанаты 603–704 жылдары өмір сүрді, оның орталығы Шу бойындағы Суяб қаласы болды. Қағанат құрамына «Он оқ елі» кіріп, Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанда саяси үстемдік жүргізді. Елді Тардуш, Шегу және Тон қағандар басқарған кезеңде оның қуаты күшейді.

Слайд 4

Түргеш қағанаты

Түргеш қағанаты 704–756 жылдары Жетісуда құрылды, негізін қалаушысы Үшелік қаған болды. Қағанаттың ең белгілі билеушісі Сұлу қаған болып, ол арабтармен және Қытаймен күресті. Саяси тартыстар мен сыртқы шабуылдар салдарынан Түргеш мемлекеті әлсіреді.

Слайд 5

Түргештердің шаруашылығы

Түргештер көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығымен айналысты, әсіресе жылқы, қой және түйе өсірді. Жетісуда суармалы егіншілік дамып, өзен аңғарларында тары, бидай және арпа егілді. Қалалар мен керуен жолдары арқылы сауда дамып, мемлекет экономикасы күшейді.

Слайд 6

Түргештердің мәдениеті

Түргеш дәуірінде түркі жазуы қолданылып, руникалық ескерткіштер арқылы тарихи деректер сақталды. Қалалық мәдениет Суяб, Тараз, Навакет сияқты орталықтарда дамыды. Қолөнерде қыш ыдыс жасау, темір өңдеу және зергерлік бұйымдар кең тарады.

Слайд 7

Қарлұқ қағанаты

Қарлұқ қағанаты 756–940 жылдары өмір сүріп, Жетісу мен Қашғар аймағында күшейді. 766 жылы қарлұқтар Суяб пен Таразды өз билігіне алды. Кейін Баласағұн олардың саяси орталықтарының біріне айналды.

Слайд 8

Қарлұқтардың шаруашылығы

Қарлұқтардың негізгі кәсібі мал шаруашылығы болды, сонымен бірге егіншілік те дамыды. Олар өзен бойларында суармалы жерлерді пайдаланып, астық өсірді және қала маңында сауда жасады. Жібек жолы бойындағы керуен қатынасы олардың тұрмысын байытты.

Слайд 9

Қарлұқтардың мәдениеті

Қарлұқ кезеңінде қала мәдениеті дамып, Тараз, Баласағұн, Испиджаб сияқты орталықтар күшейді. Ұста, зергер, қышшы және тоқымашылардың еңбегі кең тарады. Түркі жазба дәстүрі сақталып, діни нанымдар мен әдет-ғұрыптар бірге өмір сүрді.

Слайд 10

Оғыз мемлекеті

Оғыз мемлекеті ІХ ғасырдың соңы мен ХІ ғасырдың басында Сырдарияның төменгі ағысы мен Арал маңында қалыптасты. Оның орталығы Янгикент қаласы болды. Оғыздар тоғыз оғыз, кейін жиырма төрт тайпаға дейін бөлінген саяси бірлестік құрды.

Слайд 11

Оғыздардың шаруашылығы

Оғыздардың негізгі кәсібі мал шаруашылығы болып, жылқы, қой, сиыр және түйе өсірілді. Сырдария бойында егіншілік пен аңшылық қатар дамыды. Өзен, көл және керуен жолдары олардың шаруашылығын әртараптандырды.

Слайд 12

Оғыздардың мәдениеті

Оғыз қоғамында түркі тілдік дәстүр сақталып, ауыз әдебиеті мен батырлық жырлар дамыды. Қалалық орындарда қолөнер мен сауда болғаны археологиялық деректерден байқалады. Діни нанымдар арасында тәңіршілікпен бірге ислам ықпалы да біртіндеп күшейді.

Слайд 13

Қимақ қағанаты

Қимақ қағанаты ІХ ғасырдың соңы мен ХІ ғасырдың басында Ертіс бойында қалыптасты. Оның құрамына жеті тайпа кіріп, билік орталығы Ертіс маңында орналасты. Кейін қыпшақтардың күшеюі қағанаттың ыдырауына әсер етті.

Слайд 14

Қимақтардың шаруашылығы

Қимақтардың шаруашылығы мал өсіруге негізделіп, әсіресе жылқы мен қой бағу басым болды. Ертіс, Есіл және Тобыл бойларында аңшылық пен балық аулау да маңызды орын алды. Қысқы қыстаулар мен жазғы жайлауларға көшу олардың тұрмыс салтын айқындады.

Слайд 15

Қорытынды

Ерте орта ғасырлардағы Түркі, Түргеш, Қарлұқ, Оғыз және Қимақ мемлекеттері Қазақстан аумағында саяси өмірдің жаңа кезеңін қалыптастырды. Бұл мемлекеттер көшпелі мал шаруашылығын, өзен бойындағы егіншілікті және қала мәдениетін қатар дамытты. Олардың тарихи тәжірибесі кейінгі қазақ халқының этникалық және мәдени қалыптасуына зор әсер етті.